De sleutel die zij zelf gaf

Lena legde de nieuwe opdracht op de hoek van haar bureau. De klant had de laatste versie van het verslag ontvangen, met de datum en het kenmerk dat zij zelf had gecontroleerd. Hij had een vraag teruggestuurd over een foto. Ze opende het bestand nogmaals, keek naar de plek die hij bedoelde en belde hem op. Het was geen afwijking in de muur; het was de schaduw van de leiding die er langs liep. Ze beloofde hem geen foutloos huis. Ze vertelde wat op de opname zichtbaar was en welk onderzoek daar eventueel bij hoorde.

Toen ze het gesprek beëindigd had, sloot ze het dossier. Haar werkruimte was kleiner geworden. De tafel naast haar bureau stond inmiddels bij een andere huurder van de loods. Ze had hem weggedaan toen ze merkte dat ze hem vooral gebruikte om werk te bewaren waarvoor niemand meer een afspraak had. Nu konden de dossiers die ze nog moest lezen in één kast.

Niet alle opdrachtgevers waren teruggekomen. Eén had haar schriftelijke correctie ontvangen en het contact daarna beëindigd. Een ander had iemand anders ingehuurd voor de volgende opname. Lena had hem later nog moeten bellen over een ontbrekende bijlage. Hij was vriendelijk geweest en had de bijlage toegestuurd. Het werk was niet teruggekeerd met die vriendelijkheid.

De controle van haar oude opdrachten was afgerond voor zover ze het zelf kon doen. Bij twee dossiers liep nog correspondentie over de gevolgen van de verspreide stukken. Ze had daarvoor hulp en hield de termijnen bij. Ze kon niet voorspellen wat alles zou kosten. Ze had wel kunnen stoppen met iedere melding dezelfde middag zelf proberen op te lossen.

Op het prikbord hing een agenda voor de komende week. Woensdag stond er een inspectie, donderdag een bezoek met een onafhankelijke collega. Ze deden elkaars eindcontrole voor opdrachten die zij samen uitvoerden. Geen van beiden kon zonder meer een document onder de naam van de ander versturen. De afspraken hadden een pagina gekost en het controleren kostte tijd. Lena wist hoeveel tijd inmiddels. Ze had hem in de offerte opgenomen.

Naast de werkagenda hing een kleiner vel dat Jip had ingevuld. Haar school begon weer en haar werktijden veranderden. Er stonden vakjes bij moeder en vader, maar ook een kolom die haar dochter zelf had genoemd: al geregeld. Lena mocht die kolom niet voor een vrije plek aanzien.

Die ochtend kwam Jip de loods binnen met een rugzak en een doos op haar bagagedrager. Haar arm bewoog bijna weer zoals voor het ongeluk. Ze tilde de doos voorzichtig, uit gewoonte nog wat ongelijk. Lena kwam haar tegemoet en nam hem aan toen Jip erom vroeg.

‘Voor Sofie,’ zei Jip. ‘Ze wilde glazen. Deze stonden bij papa boven in de kast.’

‘Weet hij dat je ze hebt?’

‘Ja. Ik heb ze niet ontvoerd.’

Lena zette de doos op de grond en keek in de open bovenkant. De glazen waren in oude theedoeken gewikkeld. Het waren glazen die ze vroeger thuis hadden gehad, voordat ze de spullen tussen twee huizen verdeelden. Tom had de helft nooit gebruikt.

‘Ze heeft gevraagd om zes,’ zei Jip. ‘Ik heb er zeven gevonden. Eén heeft een beschadigde rand. Die zit er niet bij.’

‘Goed.’

Jip keek naar het kleine agendavel. ‘Ik ga donderdag na school eerst naar Noor. Dus eten bij papa wordt later. Dat weet hij al.’

‘Dan verander je het hier ook even.’

Haar dochter schreef het erbij. Ze wilde niet dat elke wijziging een gesprek werd over hoe het ging met het gezin. Lena pakte haar jas en de tas met de spullen voor Sofie. Ze vroeg Jip of ze mee wilde rijden met Tom of liever met haar eigen fiets ging. Jip zei dat ze bij Sofie een uur bleef en daarna zelf verder wilde. Ze had ergens anders afgesproken. Ze stopte de stift terug in de beker op het bureau.

Tom kwam met zijn eigen auto. Op de achterbank stond een smalle plank die Sofie had gevraagd omdat die precies boven haar keukentafel kon passen. Hij had hem niet zelf op maat gemaakt; Cor had hem met de juiste maten klaargezet. Lena wilde de plank ook niet alsnog nameten voordat ze hem meenamen. Sofie had haar ruimte gemeten en Cor had de opdracht uitgevoerd.

Ze gingen bij het rek staan om de doos met glazen in de auto te zetten. Tom vroeg of Lena na afloop mee terug wilde rijden. Zij zei dat ze daarna naar huis ging; ze had niets meer afgesproken. Hij moest later weer werken en zou de omweg naar haar huis maken als ze dat wilde.

‘Dat wil ik,’ zei ze.

Er hoefde geen dankbare uitleg achteraan. Tom keek naar de doos, maakte ruimte voor de tas en zei dat ze de breekbare spullen wel achter zijn stoel konden leggen. Jip vertrok alvast met haar fiets. Lena wachtte tot haar dochter om de hoek was en stapte in.

Het appartement van Sofie lag in een ander deel van Rietdam, boven een rustige winkel die 's nachts geen leveringen kreeg. Vanaf hier kon ze haar vroege dienst bereiken zonder de achtertrap van de Bremstraat te passeren. Ze had andere woningen gezien en er twee afgewezen. Bij één was de slaapkamer te dicht bij de laadruimte, bij de andere paste haar fiets alleen in een berging die zij niet zelfstandig goed kon bereiken.

Mieke had de vragen over de regeling laten beantwoorden voordat Sofie tekende. De verkeerde vertrekdatum was gecorrigeerd. De afspraken over de nieuwe woning en de praktische kosten stonden los daarvan beschreven. Het was geen prijs die Sofie gekregen had voor haar verklaring. Het was een overeengekomen woonoplossing, met dingen die haar maanden gekost hadden om geregeld te krijgen.

Toen Tom de auto stilzette, stond Yara bij het portiek. Ze wees waar hij de plank tijdelijk kon neerzetten, zodat niemand eroverheen hoefde. Jip zat boven al op een stoel die nog niet bij een tafel stond. Ze zwaaide door het open raam.

Sofie kwam naar beneden met een pot basilicum. Ze zei dat die bij het uitpakken steeds in de weg stond en vroeg of Lena hem wilde meenemen naar boven. Lena hield de pot met beide handen vast. Er lag nog aarde op de buitenkant. Sofie ging voor haar de trap op en keek bij de tweede verdieping achterom om te zien of het goed ging.

Binnen stonden geen halve dozenrijen langs alle muren. Sofie had het grootste deel al uitgepakt voordat ze hen uitnodigde. Haar bank en de kleine tafel van haar oma waren uit de opslag bezorgd, op een afspraak die zij zelf had gecontroleerd. De transportkosten stonden bij de overeengekomen regeling. In de keuken hingen de gordijnen met het rode lapje. De maten pasten niet helemaal; de zoom raakte de vensterbank. Sofie liet ze zo zolang ze geen andere wilde.

‘Ik heb de bedpoten uiteindelijk toch zelf uit elkaar gehaald,’ zei ze. ‘Het paste anders niet. Yara zei dat ik gewoon een ander bed moest kopen. Ik zei dat het bed daar niet over ging.’

Yara kwam met de doos glazen binnen. ‘Je had ook een halfuur op dat ene schroefje staan kijken.’

‘Dat was omdat jij de verkeerde kant op draaide.’

‘Dan heb je dat gelukkig op tijd gezegd.’

Ze lachten. Lena zette de basilicum op de vensterbank. Sofie verplaatste hem naar het andere raam; daar stond hij niet boven de verwarming. Lena ging niet terug om hem in haar eigen gekozen licht te zetten.

Op de keukentafel lag een brief in een doorzichtige map. Sofie schoof hem in de la toen ze de koffie bracht. Er waren nog berichten van de recherche en de verdere afspraken met Mieke. Het strafonderzoek liep. Er was geen snelle uitspraak gekomen die Henks dood in een afgerond bericht kon veranderen. Sofie had later nog een vraag over haar verklaring beantwoord. Ze had aangegeven op welke manier ze bereikbaar wilde zijn en wanneer haar werk dat lastig maakte.

‘Ruben komt vanmiddag,’ zei ze. ‘Niet tegelijk met jullie. Ik wil het een beetje overzichtelijk houden.’

Lena knikte. ‘Heeft hij dat begrepen?’

‘Hij heeft gevraagd hoe laat. Dat was tenminste de goede vraag.’

Ze schonk de koffie in. ‘Ik heb hem gezegd dat ik zijn papieren wel wil lezen. Maar ik ga niet eerst uitleggen hoe hij zichzelf moet vergeven. Dat wil hij soms toch via mij doen.’

Yara nam een beker. Ze zei dat ze die avond terugging naar Duinwaard. Haar gewone werkweek begon maandag. Sofie bracht haar naar de trein en daarna zou ze voor het eerst alleen blijven in het appartement zonder dat er de hele avond dozen moesten worden uitgepakt. Ze had er een plan voor dat niets met opletten te maken had: eten uit de koelkast, een douche, de wekker zetten.

Ria had een bericht gestuurd dat ze later in de week wilde komen. Nora had nog geen afspraak gemaakt. Sofie wist dat zij veel te regelen had en vroeg haar niet om deze nieuwe woning te zien als een eind aan wat er met Henk was gebeurd. In de tas die Lena had meegenomen zat een ingelijste foto voor Nora, die Cor aan haar had meegegeven. Ze zou hem niet hier op de tafel neerzetten.

Tom en Jip kwamen de keuken in na het bekijken van de plek voor de plank. Sofie wilde hem pas volgende week bevestigen, met iemand die zij daarvoor had gevraagd. Vandaag hoefden ze geen gaten in de muur te maken. Tom zette de plank langs de lege wand, buiten de loopruimte, en waste zijn handen.

Jip liet Sofie zien waar ze de glazen had gevonden. Ze pakte er één uit de doos en hield hem tegen het licht om te controleren of er geen stukje af was. Sofie zei dat ze dat al met Tom had besproken. Jip legde de theedoeken op een stoel en vroeg of ze die later zelf mee naar huis mocht nemen. Ze waren volgens haar precies oud genoeg voor haar bureaustoel om de vloer niet te beschadigen.

Lena hoorde het gesprek met een halve glimlach. Er was geen behoefte aan haar om de overdracht van de oude glazen goed te keuren. Ze keek uit het keukenraam. Op het plein speelde een kind met een lege kartonnen doos. Een vrouw duwde een fiets naar het rek en zocht in haar tas naar iets wat ze kennelijk vergeten was.

‘Wat is er met dat project gebeurd?’ vroeg Tom toen Sofie bij Yara in de woonkamer stond.

Lena zei dat de betwiste dossiers onafhankelijk waren gecontroleerd en dat er maatregelen waren genomen om verdere stappen niet langs de oude route te laten lopen. Noordhuis kon de plannen voor de woningen niet eenvoudig voortzetten zoals ze geweest waren. Over afzonderlijke financiële verantwoordelijkheden liepen nog procedures en onderzoek. Martens naam was daarbij niet verdwenen.

Tom knikte en vroeg niet of Lena daardoor haar verloren opdrachten terugkreeg. Hij wist het antwoord. Ze had hem de maand ervoor verteld dat ze een deel van haar werk anders moest organiseren.

‘En jij?’ vroeg hij alleen.

‘Dinsdag een opname. Donderdag samen een eindcontrole. Woensdagmiddag heb ik vrijgehouden.’

‘Jip?’

‘Een stuk daarvan. De rest voor mezelf.’

Tom zette zijn beker neer. Hij moest over een halfuur weg. Lena liep mee naar de woonkamer, waar Jip haar telefoon in haar tas stopte. Haar dochter vroeg of ze alvast mocht gaan; ze wilde iemand helpen een kast te verplaatsen, maar zou het tillen aan de anderen overlaten. Lena begon een vraag over haar schouder en hoorde Jip het antwoord al geven. Ze kon zeggen als iets pijn deed. Ze had mensen afgesproken die dat geloofden.

‘Stuur je me vanavond een bericht?’ vroeg Lena.

‘Als ik thuis ben.’

‘Bij je vader.’

‘Bij papa, ja. Morgen zie ik jou.’

Sofie liep met Jip naar de deur en vroeg of ze nog een croissant mee wilde voor onderweg. Haar dochter zei ja en kwam daarna terug om Lena even tegen zich aan te drukken, kort en met haar tas nog op haar schouder. Lena liet haar los toen Jip een stap naar achteren zette.

Even later bleek de laatste doos met keukenhanddoeken nog in de auto te staan. Sofie hield een bak met lege flessen vast om ze beneden in de juiste container te doen. Tom was al bij het portiek. Lena bood aan de doos te halen als Sofie de flessen wegzette.

‘Wil je dan straks de voordeur voor hem opendoen?’ vroeg Sofie. ‘Hij heeft zijn handen vol met die doos.’

Lena stak haar hand uit. Sofie legde er haar sleutel in, aan een eenvoudige stalen ring. Geen werkbon, geen toegang namens een opdrachtgever. Sofie had haar zelf gevraagd binnen te gaan.

Beneden pakte Lena de doos uit de auto. Tom hield hem voor haar vast terwijl ze de sleutel in het slot stak. Sofie stond bij de containers, praatte met een buurvrouw en keek even op. Ze knikte dat het goed was. Lena opende de deur en liet Tom voorgaan met de doos.

Op de overloop gaf ze de sleutel terug. Sofie hing hem aan het haakje dat ze zelf naast de keuken had gekozen. Daarna tilde ze de pot basilicum op om ruimte te maken voor de handdoeken. Lena trok een stoel van de tafel en ging zitten terwijl Sofie de doos openmaakte.