Wat Cor had gemaakt

Cor had een stoel voor zijn open werkplaats gezet. Hij zat er zelf niet op. Er lag een plank op die hij in twee kleuren wilde schilderen, en eronder stond een blik verf dat met een hamer was opengeklopt.

‘Hij is voor mijn kleindochter,’ zei hij, toen Lena bleef staan om te kijken. ‘Een winkel. Dat moet het worden. Maar zij verkoopt alleen stenen, heeft ze gezegd.’

‘Dat scheelt inrichting.’

‘Ze hebben allemaal verschillende prijzen. Daar had ik niet op gerekend.’

Hij veegde zijn hand langs zijn broek. Aan zijn wijsvinger kleefde een kleine paarse vlek. Boven de werkbank hingen vakjes vol metalen delen die voor Lena op afstand bijna hetzelfde leken. Cor zag het als ze er één verkeerd teruglegde. Sinds hun laatste gezamenlijke klus had ze alleen nog naar het juiste vakje gewezen en hem laten pakken wat nodig was.

Ze zette haar tas op een vrije plek. ‘Heb jij de afgelopen tijd voor de Bremstraat gewerkt?’

‘Welk nummer?’

‘Achttien.’

Hij keek even naar de kast met werkmappen. ‘Kan. Maar geef me eerst wat je wilt weten.’

Ze vertelde dat er een verschil zat tussen de sleutels die zij bij een woninginspectie had gezien en het aantal dat in een later dossier was opgenomen. Ze hield haar uitleg zakelijk. Geen opgeklopte ernst om Cor sneller aan het praten te krijgen. Hij had al eens meegemaakt dat iemand een reservering van een nieuwe cylinder aanzag voor bewijs van een inbraakpoging. Sindsdien vroeg hij ieder onbekend telefoonnummer om meer informatie dan men op dat moment prettig vond.

‘Ik ga je niet vertellen wie hoeveel sleutels van een huis heeft,’ zei hij.

‘Dat verwacht ik niet.’

‘Je vraagt er wel naar.’

‘Ik vraag of jij daar werk hebt gedaan. Ik heb zelf een inspectie gedaan. Mijn rapport lijkt veranderd.’

‘Lijkt?’

‘De tekst die onder mijn naam is doorgestuurd, is niet de tekst die ik heb gemaakt.’

Hij pakte haar tas bij het hengsel en zette hem een plank lager. ‘Je hebt hem op mijn schuurpapier gezet.’

‘Sorry.’

‘Nee, wacht. Ik kijk even.’

Hij haalde de map voor mei uit de kast en sloeg hem open. Geen computer, geen lijst waar ze over zijn schouder op kon meelezen. Op een werkbon stonden vaak meer gegevens dan iemand voor één vraag hoefde te weten. Cor hield zijn hand over de onderste helft.

‘Hier staat wel iets,’ zei hij. ‘Extra voordeurduplicaten. Geen slot veranderd.’

‘Wanneer?’

Hij aarzelde. ‘Dat wil ik eerst bij de opdracht vergelijken. Het is een zakelijk adres. Ik moet de opdracht erbij hebben voordat ik iets doorgeef.’

‘Dus er zijn extra sleutels gemaakt.’

‘Er is werk gedaan. Dat is het enige wat ik je nu bevestig. Van een sleutel die hier komt weet ik niet alles wat thuis is afgesproken.’

Lena knikte. Ze vond het vervelend en had tegelijk liever dat Cor zo bleef. Als hij vandaag zijn klantgegevens eenvoudig aan haar gaf, zou hij dat morgen ook bij iemand kunnen doen die naar Jips huis vroeg.

‘Kun je controleren wat je zelf hebt vastgelegd?’

‘Ja. Wat is er aan de hand in dat huis?’

‘Ze zeggen dat het sinds eind maart leeg is. Ik ben er op zes mei geweest. De huurster was thuis.’

‘Dat is nog niet zo lang geleden.’

‘Ik had een lek te bekijken. Gisteren moest ik het opnieuw controleren. Er was niets hersteld en het eerdere verslag zei inmiddels iets anders.’

Cor sloot de map niet helemaal. Hij liet een vinger tussen de bladzijden zitten.

‘Sofie,’ zei hij.

‘Ken je haar?’

‘Van gezicht. Ze kwam wel eens met een brief. Niet over sleutels. Ze kwam voor Henk.’

‘Wie is Henk?’

Cor liet de bladzijden tegen zijn vinger vallen. ‘Roos. Uit datzelfde rijtje.’

Lena herkende de achternaam. Ze had hem ergens op een gevelplaatje gelezen, of op een envelop die iemand op een vensterbank had laten liggen. Niet genoeg om er een gezicht bij te hebben.

‘Hij bracht mensen bij je?’ vroeg ze.

‘Hij liep bijna iedere dag hier langs. Dan nam hij wel eens iemand mee die iets nodig had. Een klemmende deur, een sleutel die in een slot was afgebroken. Soms een probleem waar ik niks mee kon.’

‘Wat voor brief?’

‘Dat moet je niet aan mij vragen. Ik heb hem niet gelezen. Henk zei meestal: laat maar, ik doe er een kopie van. En dan moest mijn printer aan.’

Hij legde de map nu wel neer en keek door de open deur naar de plank op de stoel. De schaduw van de deurstijl schoof langzaam over de roze verf.

‘Hij is dood,’ zei hij.

Lena ging iets rechter staan. ‘Wanneer?’

‘Vrijdag gevonden. Achter die huizen.’

‘Ik wist dat niet.’

‘Waarom zou je. Je was daar maar voor een klus.’

Hij keek naar een wit bord boven de koffiezetter. Er stond een naam op van iemand die nog een bestelling moest halen. Henk stond er niet tussen, maar Lena merkte dat Cor keek alsof hij dat verwachtte.

‘Een ongeluk?’ vroeg ze.

‘Ik heb gehoord dat hij gevallen is. Bij die trap achter de achttien. Meer weet ik niet.’

‘Daar is toch alleen dat pad naar de achtertuinen?’

‘Met een betonnen afstap. Er is vroeger een afdak afgebroken. Het hoogteverschil is gebleven. Hij heeft er vaker over gemopperd.’

Cor veegde een reep schuurpapier van de bank en ging op een kruk zitten. Met zijn hiel duwde hij het deksel van het verfblik iets verder van zich af.

‘Het is niet logisch,’ zei hij. ‘Maar een ongeluk hoeft dat ook niet te zijn. Mijn broer is ooit van een kruk gevallen waar hij iedere dag op ging staan. Je kunt niet alleen uit het feit dat iets nooit gebeurd is afleiden dat het nooit gebeurt.’

Lena liet hem uitpraten. Ze had Cor nog nooit over zijn broer gehoord. Ze wist alleen dat hij veel in de werkplaats was, ook op tijden waarop de klanten al naar huis waren. Het was een ruimte waar je iets kon afmaken. Dat had met werk te maken, maar misschien niet alleen met werk.

‘Zijn dochter kwam gisteren langs,’ zei hij. ‘Nora. Zij woont niet in Rietdam. Ze moet ineens beslissen wat er met een hele hoop dingen moet.’

‘Heb je haar iets van de werkplaats meegegeven?’

‘Haar vader had hier wel eens spullen. Dat gaat nog. We hebben eerst koffie gedronken.’

Hij stond weer op. Het zitten had kennelijk weinig geholpen. ‘Wil je ook?’

‘Graag.’

Toen hij water pakte, liep hij niet naar de kleine wasbak naast de deur maar naar achteren. Er was nog een ruimte achter de werkplaats. Lena volgde tot de drempel, omdat hij haar vroeg twee lege mokken van de plank mee te nemen. Achter een tweede deur zag ze een strook buitenlucht.

‘Is dit nieuw?’ vroeg ze.

‘Die deur? Nee. Alleen het kozijn is vervangen. Ik wilde hem niet meer tegenhouden met een kruk.’

Hij duwde de deur open met zijn heup. Het pad erachter liep tussen zijn loods en de lagere schuur van de buren door naar de straat aan de havenkant. Er stond een fiets zonder voorwiel tegen de muur. Naast een afvalbak was een vierkant droger oppervlak waar iets zwaars had gestaan.

‘Het schilderen kan daar beter,’ zei Cor. ‘Dan blijft die lucht niet in de werkplaats hangen. Maar de stoel is te breed voor de doorgang. Ik haal de plank straks los.’

Lena zette de mokken op het kleine keukenblok. Door deze achterdeur kwam er een aangenamer luchtje binnen dan via de voorkant, waar de bezorgauto's stonden. Cor vulde de ketel, spoelde hem om en vulde hem opnieuw. Hij bleef onderweg praten, maar niet over de Bremstraat.

Zijn kleindochter wilde de namen van de stenen op kaartjes. Hij had haar gevraagd of mensen zelf ook mochten bepalen wat een steen was. Dat mocht niet. Van haar moest het een echte winkel zijn, en in een echte winkel zaten prijzen aan dingen.

‘Ze heeft me gevraagd wat ik aan een sleutel verdien,’ zei hij. ‘Dat heb ik uit moeten leggen. Eerst kon ze niet begrijpen waarom iemand nog kwam als ze ook een nieuwe deur konden kopen.’

‘Hoe oud is ze?’

‘Zes. Ze gaat het allemaal overnemen.’

Lena glimlachte en dronk haar koffie. De mok was breder dan handig was en de koffie zat te dicht bij de rand. Ze zette hem op een losse onderzetter.

‘Die werkbon,’ zei ze. ‘Als je iets bevestigt, wil ik dat met de opdracht erbij. Ik wil niet dat ik jou iets laat zeggen wat je later terug moet nemen.’

‘Dat doe ik zelf ook niet graag.’

‘Kun je me laten weten als je hebt gekeken?’

‘Ja. Vandaag niet alles. Ik moet Nora nog bellen over haar vader. En iemand verwacht een deur die dicht kan.’

‘Wat had Henk hier staan?’

Cor keek naar de gesloten kast achter zijn kruk. ‘Een doosje. Een paar boekjes. Sleutels die hij voor andere mensen zou afgeven. Dat soort dingen. Zijn eigen sleutelhouder had hij thuis. Die wilde zijn dochter zelf pakken.’

‘Hij schreef veel op?’

‘Zijn hele leven dingen bezorgd, dan wil je weten wat naar wie moet. Sommige boekjes waren alleen een agenda. Hij hield niet voor iedereen dossiers bij, als dat je vraag is.’

‘Dat was mijn vraag niet.’

Ze zag dat hij haar niet meteen geloofde. Misschien had ze in haar werkhouding iets mee naar binnen genomen dat hij op deze ochtend niet wilde. Wie een mapje bij een dode vond, kon er een ontbrekend antwoord in willen zien, terwijl er misschien alleen een afmeting in stond en een adres waar het vlees in de aanbieding was.

‘Ik wilde weten of hij mijn opdrachtgever kende,’ zei ze.

‘Iedereen kende iemand. Maar ik ken niet al hun gesprekken.’

Lena zette haar halflege mok bij de wasbak en pakte haar tas. Cor hield de deur aan de voorkant open, al had ze dat zelf gekund. Op straat was de plank op de stoel nog niet droog. Een klein vliegje was op de roze kant geland. Cor duwde het er met de achterkant van zijn nagel af en streek de verf weer glad.

‘Kom je nog wel eens zonder lijstje?’ vroeg hij.

‘Ik zal het proberen.’

‘Dat is ook een antwoord.’

In de auto schreef Lena op wat hij werkelijk had bevestigd. Extra werk aan voordeurduplicaten. Opdracht en datum nog te controleren. Geen nieuwe sloten. Ze zette een vraagteken achter de relatie tot het getal zeven en sloot haar notities.

Daarna zocht ze het bericht over Henk op, op de website van de lokale krant. De melding was kort. Man overleden na val in achterpad. De straatnaam stond erbij, zonder huisnummer. Politie onderzocht de omstandigheden en vroeg mensen die donderdagavond iets hadden gezien zich te melden. Geen foto, geen uitspraak over wat er vaststond.

Er waren drie reacties geplaatst. Een vroeg of het dezelfde man was die vroeger de post bezorgde. Een andere noemde de bestrating een schande. De derde beklaagde zich over de hoeveelheid verkeer in de stad, wat niets met een achterpad te maken had.

Lena sloot de pagina. Sofie had op zes mei niet alleen een lekkage gehad. Ze had brieven aan een buurman laten zien die nu niet meer kon vertellen waarover dat was gegaan. De extra sleutels waren nog geen verklaring daarvoor. Lena moest die twee dingen uit elkaar houden, ook al liepen ze in dezelfde straat naar elkaar toe.

Ze belde Pieter en vroeg wanneer de woning was leeggehaald. Hij moest het navragen. Ze belde Niels en kreeg opnieuw de voicemail. Daarna schreef ze Mieke Kraan een kort bericht. Ze kenden elkaar van een bewonersavond over onderhoud, jaren geleden. Lena vroeg geen naam of dossier, alleen of zij even overleg konden hebben over een onjuiste vertrekdatum in een inspectierapport.

Ze startte de auto. Cor tilde achter haar de plank van de stoel en droeg hem met beide handen de werkplaats in. Van de winkel die zijn kleindochter wilde zou eerst een geschilderde plank moeten komen. De verf kon hij niet sneller droog laten worden omdat iemand op hem wachtte.