Sofie kiest

Mieke had haar kantoorraam op een kier gezet. Buiten werd een stoep schoongeveegd. De bezem schoof met korte halen over de tegels; telkens als een auto voorbijreed, hield het geluid op. Lena zat tegenover het bureau met haar been wat naar buiten. Tom had haar afgezet en ging straks naar zijn eerste klant. Bij het uitstappen had hij gezegd dat ze voor de terugweg op tijd moest bellen, anders kon hij vastzitten aan een rit buiten de stad.

‘Je loopt niet erg goed,’ zei Mieke.

‘Beter dan gisteren.’

‘We kunnen de afspraak verplaatsen.’

‘Dan zit ik thuis te wachten.’

Mieke schoof een doos tissues achter een stapel mappen. ‘Dat is ook een reden. Drink je koffie?’

Lena wilde nee zeggen om niet lastig te zijn en zei ja. Mieke liep naar de kleine keuken achter de gang. Lena keek naar de stoelen die klaarstonden rond een ronde tafel. Vier stoelen, één met een iets andere bekleding. Ze vroeg zich af of Sofie daar zou willen zitten, of het hoge raam een reden kon zijn om weg te blijven. Ze had vorige week nog naar haar gezocht als naar iemand die door één telefoontje gevonden kon worden. Nu zat ze routes en stoelen te beoordelen voor een vrouw die haar misschien helemaal niet meer wilde zien.

Mieke zette de bekers neer. ‘Sofie heeft gisterenavond zelf contact opgenomen met Anouk.’

‘Heeft ze een verklaring gedaan?’

‘Ze hebben een eerste gesprek gehad over hoe ze verder wil. Niet via jou of mij. Anouk bespreekt de afspraken met haar. Dat is belangrijk.’

‘Natuurlijk.’

‘Je zegt het een beetje alsof ik je iets afneem.’

Lena pakte haar beker. De koffie was te heet. ‘Ik denk dat ik graag wil weten dat ze het volhoudt.’

‘Misschien moet je willen weten wat ze zelf kan dragen.’

Lena knikte en keek naar haar knie. Het verband zat scheef onder de stof. Ze schoof haar broekspijp niet op.

Mieke vertelde dat Sofie met haar wilde praten over haar woning en over de gevolgen van een verklaring. Ze had ook gevraagd of Lena erbij kon zijn voor een deel van dat gesprek. Alleen als Lena dat wilde. Het tijdstip was half elf, telefonisch. Mieke had haar niet gezegd dat Lena vanzelfsprekend in de kamer zou zitten.

‘Ik wil,’ zei Lena. ‘Vraag het nog een keer als je haar spreekt.’

Mieke glimlachte kort en legde haar telefoon op de ronde tafel. ‘Daar zitten we dan. Het gaat ook over vertrouwelijke dingen. Je kunt zo nodig even in de gang wachten.’

De telefoon ging twee minuten na half elf. Mieke nam op en meldde dat Lena er was. Ze vroeg of Sofie haar in het gesprek wilde houden.

‘Ja,’ zei Sofie. ‘Alleen, Yara zit hier ook. Mijn vriendin.’

‘Goed. Wil je dat wij haar kunnen horen?’

Er werd met het toestel geschoven. Een tweede stem zei dat ze niet alles zou beantwoorden, maar wel aanwezig was.

‘Hallo,’ zei Lena.

‘Hallo.’

Er klonk water in een glas. Lena bleef naar de telefoon kijken, een zwart scherm op het hout, en probeerde Sofies gezicht van zes mei niet op iedere stilte te leggen.

‘Anouk heeft gezegd wat er met je is gebeurd,’ zei Sofie. ‘Niet allemaal. De aanval.’

‘Ja. We weten niet wie het was.’

‘Je hoeft me niet rustig te houden.’

‘Dat probeer ik niet. Het is wat ik weet.’

Sofie bleef stil. Yara zei zacht iets wat Lena niet verstond. Daarna zei Sofie dat ze zelf had gebeld omdat ze niet nog een dag wilde afwachten of Ruben alles eindelijk zou vertellen.

‘We spraken elkaar. Hij zei dat hij probeert het op te lossen. Dat zeggen ze allemaal. Maar hij weet niet wat ik ermee moet.’

Mieke vroeg wat Sofie vandaag wilde bespreken.

‘Als ik een verklaring geef, wil ik weten wie er bij mijn spullen kan. Mijn huis. Er liggen nog dingen. Iedereen doet alsof het een lege woning is.’

Lena dacht aan de la en de blauwe lus. Ze wachtte totdat Mieke had uitgelegd dat Sofies rechten en haar mogelijkheden afzonderlijk bekeken zouden worden. Een inspectierapport kon het huurcontract niet beëindigen. De vraag wat onder druk was ondertekend, hoe het huis was afgesloten en welke stukken daarover bestonden, moest rustig worden uitgezocht.

‘Ik heb geen vertrekdatum van eenendertig maart getekend,’ zei Sofie.

‘Dat heb je eerder gezegd. Dat zetten we naast de verklaring die ze nu gebruiken. Je hoeft dit gesprek niet met je geheugen alleen te winnen.’

‘Ze hebben mijn naam erop.’

‘Dan vragen we naar het origineel en de omstandigheden. Voor de woningkwestie kan ik je begeleiden. Voor bedreigingen en wat je over Henk kunt vertellen, heb je Anouk en haar collega’s.’

Lena hoorde hoe bewust Mieke het gesprek opdeelde zonder Sofie telkens opnieuw te laten beginnen. Ze stelde vragen over brieven die Sofie zelf had ontvangen. Had ze foto’s ervan? Wist ze wie ze op welk moment had gesproken? Wat had ze nog bij zich? Sofie beantwoordde twee vragen en zei bij de derde dat ze het even niet wist. Mieke maakte dat niet tot een probleem.

‘Ik wil niet terug naar binnen met hem,’ zei Sofie uiteindelijk.

‘Met Niels?’

‘Ja. Ook niet als hij zegt dat hij het slot moet controleren.’

‘Dat hoef je in ieder geval niet zelf met hem te regelen. We bespreken toegang tot je spullen met jou en met de organisatie, via een aanspreekpunt dat daarover een afspraak kan maken. En wat er nodig is voor je veiligheid stem je met de politie af.’

‘Ik wil Yara erbij.’

‘Dat kunnen we vragen.’

Yara kwam dichter bij de telefoon. ‘En het adres waar ze nu is hoeft niet in zo’n verzoek.’

‘Nee,’ zei Mieke. ‘Dat is ook niet de bedoeling.’

Lena merkte dat ze opgelucht was omdat niemand haar naar dat adres vroeg. Ze had het kunnen ontvangen en veilig kunnen behandelen, maar het niet hebben was eenvoudiger. Ze hoefde het niet in een agenda te verstoppen of te vermijden wanneer Jip langs een scherm liep.

‘Ik heb iets laten zien aan een collega,’ zei Sofie. ‘Een bericht. Van Niels. Toen dacht ik nog dat iemand zou zeggen dat het belachelijk was.’

‘Wie was erbij?’ vroeg Mieke.

‘Iemand op mijn werk. Ik kan haar naam aan Anouk geven.’

‘Doe dat rechtstreeks. Vertel ook wanneer dat was, als je dat weet. Je hoeft het bericht nu niet aan ons voor te lezen.’

Sofie zei dat ze het nog had. Haar telefoon was dezelfde. Lena voelde een hevig verlangen om te vragen wat er precies in stond, of het vóór of na Henks dood was verstuurd. Ze liet haar beker los en legde beide handen op haar schoot.

‘Kan ik de rekening voor mijn telefoon nog betalen?’ vroeg Sofie.

Mieke keek op. ‘Hoe bedoel je?’

‘Ik heb heel weinig gewerkt. Ik moest mijn rooster veranderen. De huur gaat ook nog door. Yara zegt dat ik me daar niet mee moet bezighouden, maar iedereen die dat zegt betaalt het zelf niet.’

‘Dat heb ik niet gezegd,’ reageerde Yara. ‘Ik zei dat je niet midden in de nacht je bank moest openen.’

Er zat bijna een lach in Sofies adem. Lena zag heel even iemand voor zich die met een vriendin aan een keukentafel zat, ondanks alles nog in staat om een onjuiste samenvatting te verbeteren.

Mieke vroeg wat op korte termijn betaald moest worden en wat Sofie nodig had voor een gesprek in Rietdam. Ze zou met haar bekijken welke onafhankelijke ondersteuning mogelijk was. Ze beloofde geen pot geld die Lena nog niet had gezien. Toen Lena zei dat zij de reis wel kon betalen, keek Mieke haar aan.

‘Lena,’ zei Sofie, ‘ik heb je niet gebeld om jou daarvoor te laten betalen.’

‘Dat weet ik.’

‘Ik wil kunnen zeggen wat er is gebeurd zonder dat ik daarna nog een keer uit mijn huis wordt gezet.’

Lena knikte, besefte dat Sofie haar niet kon zien en zei: ‘Ja. Ik snap het.’

Mieke trok een vel naar zich toe en ging met Sofie de praktische vragen langs. Waar kon een gesprek plaatsvinden? Wie wilde ze erbij? Wilde ze Lena spreken voordat ze aan een formele verklaring begon? Anouk moest dat laatste met haar afstemmen, zodat een persoonlijk gesprek haar eigen verslag niet ging sturen. Sofie zei dat ze Lena wilde zien. Ze wilde vertellen wat er na de inspectie was gebeurd en horen wat Lena had gedaan toen ze de andere tekst ontdekte.

‘Niet alleen omdat jij het nodig hebt,’ voegde ze eraan toe.

‘Nee,’ zei Lena. ‘Dat kan ik niet van je vragen.’

‘Ik wil daarna zelf kunnen weggaan,’ zei ze. ‘Niet dat er ineens nog iemand is die ook iets van me wil.’

Mieke vroeg wie ze daarmee bedoelde. Een medewerker van het project, zei Sofie. Iemand met een formulier. Ze had thuis vaak gesprekken gevoerd die begonnen als een vraag over een lekkage en eindigden met de mededeling dat haar vertrek voor alle betrokkenen verstandig was.

‘Er komt niemand van Noordhuis of RietWonen bij deze afspraak. We delen geen afspraakgegevens met hen,’ zei Mieke. ‘Als er nog een ander gesprek nodig is, bespreken we dat apart.’

Yara vroeg naar de terugreis. Sofie wilde die zelf regelen, met haar. Lena stelde geen route voor. Ze schreef evenmin iets op. Als ze straks wist hoe Sofie naar de afspraak kwam, zou ze ook gaan denken hoe ze thuis moest raken. Zij moest de ruimte laten bestaan waarin de twee vriendinnen dat samen al konden.

Ze spraken voorlopig over donderdagavond in Miekes kantoor. Mieke zou met Anouk en Sofie de plaats, de volgorde en de begeleiding bevestigen. Yara zou meekomen als Sofie dat wilde. Het kantoor lag op een plek waar Lena de voordeur kende en waar geen sleutelcoördinator hoefde binnen te lopen om even te controleren.

‘Ik ben er niet voor om voor haar te spreken,’ zei Yara. ‘Dat zeg ik maar vast. Mensen vragen mij de dingen omdat zij even stil is.’

‘Goed dat je dat zegt,’ antwoordde Mieke.

Lena wilde vertellen dat ze zelf ook vaak te snel antwoordde, maar dat zou opnieuw ruimte innemen. Ze vroeg Sofie of het prettig was dat zij het eerste deel van de afspraak bijwoonde. Er klonk een duidelijke ja.

Tegen het einde vroeg Sofie of Lena de gordijnen op zes mei nog had gefotografeerd.

‘Er staat een stukje op de foto van de vochtplek. Je had toestemming gegeven voor die schadefoto.’

‘Met dat rode stukje?’

‘Ja.’

‘Dat heb ik zelf erin gezet. De stof was tussen een klemmende deur gekomen. Niet heel mooi.’

‘Het deed wat het moest doen.’

Lena zag Mieke naar haar kijken. Het klonk als een vakmatige opmerking en toch was het dat niet helemaal. Sofie vertelde dat de lap van een oude schort kwam. Ze had geen bijpassende stof en dacht dat niemand er lang naar zou kijken. Een detail uit een gewone avond, voordat haar gordijn het bewijs moest leveren dat ze ergens had gewoond.

‘Ik wil niet dat mijn hele huis straks op internet staat,’ zei ze.

‘Dat gebeurt niet via mij,’ zei Lena. ‘Amir heeft daar ook afspraken over gemaakt.’

‘Ik wil het zelf horen voordat hij iets gebruikt.’

‘Dat zal ik doorgeven. Jij bepaalt wat jij met hem bespreekt.’

Na het gesprek bleef Mieke even zitten. Ze schreef één regel op haar vel en draaide het daarna om. Lena had de zin niet geprobeerd te lezen.

‘Ik moet nog met haar verder over de documenten. Dat doen we zonder jou.’

‘Ja.’

‘Je hoeft niet in de gang te wachten tot alles klaar is. Je kunt gaan.’

Lena pakte haar tas. De beschadigde riem was met een stevig knoopje ingekort. Tom had dat vanochtend gedaan nadat ze erom had gevraagd.

‘Ik bood geld aan.’

‘Je kon de rekening niet dragen door bezorgd te zijn. Dus kwam je met iets praktisch.’

Lena keek naar de telefoon. Ze dacht aan Jip die met één arm kaas op tafel zette en aan Sofie die zich ‘s nachts zorgen maakte over haar abonnement.

‘Ik wil niet dat ze denkt dat ik haar verklaring koop.’

‘Dan bied je dat niet opnieuw aan. Als je wilt bijdragen aan hulp, bespreken we een manier die daarvan losstaat. Eerst vraagt zij wat ze nodig heeft.’

Lena knikte. Buiten trok de bezem weer over de stoep. Ze belde Tom voor de terugrit en hoorde dat hij nog twintig minuten nodig had. Dat was genoeg tijd om een broodje te halen en op het plein te gaan zitten. Ze nam haar tas mee en liet het gesprek over Sofies toekomst in het kantoor achter.

Voordat Tom er was, belde Ruben. Hij had Mieke benaderd en wilde over zijn werk voor Noordhuis praten. Hij vroeg of Lena daarvoor terug wilde komen. Ze vroeg wanneer en liet Tom weten dat hij de volgende rit kon aannemen. Haar broodje hield ze in de papieren zak. Het gesprek binnen ging nu zonder haar verder; ze zou pas teruggaan als Mieke meldde dat ze klaar was.