Eva had op bewaren gedrukt

Eva's werkruimte lag boven een fysiotherapiepraktijk. Op de trap hing een poster met een rug waarop alle spieren afzonderlijk waren getekend. Lena had hem vaker gezien wanneer zij een doos documenten kwam brengen. Nu bleef ze op de overloop staan om haar tas goed dicht te doen. Ze had die doos niet nodig. Er zaten twee versies van hetzelfde verslag in haar tas en dat was genoeg om de avond onaangenaam te maken.

Eva opende voordat zij belde. Ze droeg haar bril boven op haar hoofd en hield een mok vast waarin nog een theezakje hing.

‘Ik dacht dat je naar binnen zou komen.’

‘Ik doe mijn tas dicht.’

Eva stapte opzij. Op het bureau stond haar computer aan; daarnaast lag een stapel documenten met roze plakbriefjes. De stoel voor bezoek was vrijgemaakt. Een jas lag op de grond waar Lena anders haar tas neerzette. Eva pakte hem op en hing hem aan de deur.

‘Ik heb de bestanden erbij,’ zei ze.

Lena ging zitten. Ze haalde de afdrukken uit haar tas en legde ze naast elkaar. Eva keek naar het oorspronkelijke verslag, vervolgens naar de export, en trok haar bril van haar hoofd.

‘Je doet alsof ik jouw hele werk heb overgenomen.’

‘Er staat dat het huis leeg was sinds eenendertig maart. Ik was er op zes mei met de huurder. Er staan gebreken die ik niet heb vastgesteld. Mijn paraaf staat eronder.’

‘Je hoeft het niet op die toon te zeggen.’

Lena hield haar handen stil. ‘Welke toon wil je voor deze regel?’

Eva zette haar mok neer. Het lepeltje raakte de rand en viel op tafel. Ze liet het liggen.

‘Ik heb gebundeld zoals afgesproken. Er kwamen aanvullende gegevens van de opdrachtgever. Die neem ik normaal ook op.’

‘Een vertrekdatum is geen correctie van een adres. Jij wist dat ik haar gesproken had.’

‘Er kon toch een afspraak liggen die jij niet kende?’

‘Dan vraag je het. Dan laat je mijn waarneming staan. Dan schrijf je erbij wie die andere informatie geeft.’

Eva draaide naar haar scherm en opende een map. Het eerste bestand dat verscheen was niet het verslag maar een overzicht van opleveringen. Ze sloot het weer. Lena wees niet naar de computer.

‘Ik wil horen wat je deed. Daarna kunnen we naar de stukken kijken.’

‘Jij geeft het nu aan de politie en dan moet ik maar zorgen dat ik de goede woorden gebruik.’

‘Gebruik je eigen woorden.’

Eva schoof haar stoel iets van het bureau af. De wielen bleven haken in de rand van een dun vloerkleed. Ze zette een voet op het kleed en trok de stoel vrij. Haar gezicht werd rood van de kleine inspanning of van wat nog niet gezegd was.

‘Niels stuurde de gewijzigde gegevens,’ zei ze. ‘Dat weet je eigenlijk al.’

‘Ik heb zijn verzoekmail gezien. Ik weet nog niet welke inhoud jij daarna zelf hebt vervangen. Wat stuurde hij precies?’

‘Tekst. De status van de woning. Wat er volgens de onderhoudskant vastgesteld was. Hij zei dat de verhuizing al geregeld was en dat jouw verslag daardoor achterliep op de administratie.’

Lena keek naar de eerste pagina. Achterlopen. Een bezoek met een aanwezige bewoner werd een gebeurtenis die niet meer bij de juiste werkelijkheid hoorde.

‘Mijn verslag was van de dag ervoor.’

‘Ik weet het.’

‘Wat zei hij over Sofie?’

‘Dat ze nog spullen kwam halen. Dat er afspraken met haar broer liepen. Dat ze geen leeg huis konden blijven beoordelen alsof het nog een gewone huurwoning was.’

Lena hoorde Rubens stem: dat was de bedoeling. Bij Eva was die bedoeling een reden geweest om iets te wijzigen wat al had plaatsgevonden.

‘Je geloofde hem?’

Eva draaide haar bril tussen haar vingers. ‘Ik wilde het afmaken. Er was gezegd dat die dossiers dezelfde week klaar moesten zijn. Dat het project anders weer stilviel op iets administratiefs.’

‘Mijn waarneming was geen administratief probleem.’

‘Dat begrijp ik nu.’

‘Je begreep toen ook wat er stond. Je hebt het weggehaald.’

Eva keek naar haar mok. Lena had het harde woord niet gebruikt. Ze had alleen een handeling benoemd, en daarmee bleef er minder ruimte over om over werkwijzen te praten.

‘Ja,’ zei Eva.

Er ging iets open in Lena's borst dat eerst opluchting leek en daarna veel scherper werd. Zij had op een ontkenning gerekend die ze zou moeten ontleden. Het enkele ja maakte het onmogelijk nog te doen of ze allebei aan een verkeerde versie konden zijn ontsnapt.

‘Je hebt de foto's ook uitgesneden.’

‘Om ze op de pagina te laten passen.’

‘En de delen weggelaten waar bewoning zichtbaar was.’

Eva pakte het lepeltje en legde het op een onderzetter. ‘Niels zei dat de foto's alleen de bouwkundige delen moesten laten zien. Dat persoonlijke spullen niet in een leegstandsbeoordeling hoorden.’

‘Het was geen leegstandsbeoordeling.’

‘Nee.’

Lena boog naar het oorspronkelijke blad, zag haar eigen naam en trok het weer een stukje naar zich toe. De beweging verraste haar. Het was papier, geen eigendom dat Eva nog kon vasthouden. Toch wilde ze niet dat het op dit bureau bleef liggen tussen de bestanden die op verzoek bij een ander verhaal waren gevoegd.

‘Wanneer heb je dat gedaan?’

‘Vrijdag. Acht mei. In de middag. Ik heb toen de nieuwe export gemaakt.’

‘De paraaf?’

Eva knikte naar de map op het scherm. ‘Het voorblad kwam uit onze eerdere samenwerking. De opmaak was al goed. Jouw gegevens stonden erin.’

‘Je had toestemming om dat te gebruiken voor mijn verslag. Niet voor deze tekst.’

‘Ik dacht dat ik hetzelfde dossier afrondde.’

‘Je hebt een andere conclusie onder mijn naam gezet.’

Eva zei niets. Buiten reed een auto langs de praktijk. De koplampen streken over de onderkant van het raam, hoewel het nog niet donker was. Lena legde haar vingers plat op haar eigen papier totdat ze ophielden te bewegen.

‘Zeven sleutelsets stonden er al op acht mei in,’ zei ze. ‘De extra sets zijn daarna pas gemaakt.’

‘Hij had dat aantal gegeven. Ik heb geen sleutels gezien.’

‘Waarom heeft hij niet onder zijn eigen naam aangevuld?’

Eva keek nu recht naar haar. ‘Omdat het dan geen afgerond inspectiedossier was. Hij zei dat het alleen een verschillende invalshoek was. Jij keek naar de lekkage, zij naar wat er moest gebeuren voordat de werkzaamheden konden beginnen.’

‘En jij vond dat voldoende.’

‘Ik heb het voldoende gevonden.’

Het kleine verschil in tijd maakte het niet vriendelijker. Eva duwde haar bril op haar neus en opende opnieuw een map. Zij zocht een bericht, scrolde en bleef bij een regel staan. Ze draaide het scherm niet meteen naar Lena.

‘Ik heb de mail nog. Zijn verzoek. De tekst zat erbij.’

‘Wis niets. Laat het op de plek waar het staat.’

‘Ik was niet van plan het te wissen.’

Lena wilde vragen wat Eva dan het afgelopen weekend had gedaan met alle mogelijkheden die zij gehad had. Ze slikte de vraag in. Een gedachte over wissen was geen bewijs dat er iets was weggehaald. De mails die er nog stonden waren belangrijker dan de beschuldiging die ze nu wilde uitspreken.

‘Wie betaalde je ervoor?’

Eva trok haar stoel naar achteren. ‘Ik krijg betaald voor bundelen. Dat weet je.’

‘Niet door mij voor het vervangen van mijn bevindingen.’

‘Er was een aanvullende vergoeding. Voor extra werk en het op tijd gereedmaken.’

‘Van wie?’

‘Via Noordhuis. Niels zei dat hij het kon regelen.’

Ze noemde een bedrag. Lena luisterde en stelde het zich onmiddellijk voor op een factuur: één regel voor extra verwerking, een keurige omschrijving waaronder niemand een keuken met een slapende bewoner hoefde te zien. Zij had Eva jarenlang betaald voor werk dat de hare overzichtelijk maakte. Nu was juist die vaardigheid verkocht aan iemand die niet wilde dat haar waarneming overzichtelijk bleef.

‘Is het betaald?’

‘Ja.’

‘Je zei tegen mij dat je niets inhoudelijks had veranderd.’

‘Ik dacht dat je het dan als een fout in de afstemming zou oplossen. Met Niels.’

‘Je liet me naar hem gaan zonder dat ik wist wat jij had gedaan.’

‘Ik wilde je er niet mee belasten.’

Lena stond op. Ze liep niet naar de deur maar naar het raam, dat niet open kon. Onder hen pakte een medewerker van de praktijk een fiets uit het rek. De handeling duurde langer dan ze verwachtte; het voorwiel zat onder een stuur gehaakt. Lena bleef kijken totdat de fiets los was.

‘Gebruik dat niet,’ zei ze. ‘Dat je mij niet wilde belasten. Ik had mijn dochter thuis. Dat betekende niet dat je mocht besluiten dat ik een leugen makkelijker kon hebben dan een vraag.’

Eva zei sorry. Het woord kwam klein en direct. Het gaf Lena niets terug wat ze die week al had gebruikt: werkdagen, gesprekken met bewoners, het recht om vanzelfsprekend naar haar eigen paraaf te wijzen.

‘Ik moest opdrachten afmaken,’ zei Eva. ‘Niels bleef bellen. Hij zei dat iedereen op het dossier wachtte. Dat ze anders een andere partij moesten zoeken voor de afhandeling. Ik ben blijven denken dat er ergens een afspraak lag die ik niet hoefde te beoordelen.’

‘Je hoefde niet het huurcontract te beoordelen. Je moest mijn tekst laten staan.’

‘Ja.’

Lena draaide zich om. Eva zat met haar handen onder de rand van de tafel. De twee afdrukken lagen nog naast elkaar. Het verhaal dat zij zichzelf had verteld paste in één beweging van het ene blad naar het andere. Lena moest ervoor zorgen dat dat verhaal niet de verklaring werd waarin niemand meer verantwoordelijk was.

‘Heb je iets over Henk gehoord?’

Eva keek op. ‘Van zijn overlijden. Nadat jij begon te vragen. Ik weet niet wat er gebeurd is.’

‘Ik ook niet.’

Lena ging weer zitten. Zij vertelde niets over Sofies oproep. Eva's bekentenis ging over bestanden en betaling. Zij had geen recht er de angst van een andere vrouw in te leggen om te kijken of Eva meer zou zeggen.

‘Ik geef dit gesprek door aan Anouk,’ zei ze. ‘Niet als jouw verklaring. Als wat ik jou vanavond heb horen zeggen. Zij moet jou zelf spreken.’

Eva knikte naar de computer. ‘Zal ik je alles sturen?’

‘Niet via mij. Je kunt zelf contact opnemen. Bewaar het oorspronkelijke verzoek, de ontvangen bijlage, je eigen bestanden. Laat iemand vaststellen welke versies er zijn. Ik ga hier niets voor je uitzoeken of opnieuw opslaan.’

‘Je helpt me dus niet.’

‘Ik geef je het contact. Ik ga geen afspraken maken over wat jouw verhaal wordt.’

Eva schoof haar mok van de papieren af. ‘Ik moet iemand spreken voordat ik dit zomaar weggeef.’

‘Dat kan. Zoek eigen advies. Gebruik de tijd niet om te laten verdwijnen wat er is.’

Lena gaf haar Anouks naam en contact. Eva schreef die op een roze plakbriefje. Ze keek ernaar en pakte vervolgens een apart vel. Het briefje plakte zij op de rand van haar scherm. Op het vel zette ze de datum en de map waarin het verzoek stond. Lena las niet mee.

‘Ik neem contact op,’ zei Eva. ‘Ik vertel dat ik de wijzigingen heb gedaan. En dat de oorspronkelijke mails er zijn.’

‘Je hoeft mij niet te beloven dat het daarmee klaar is.’

‘Dat weet ik.’

Eva zei het zonder de gekwetste toon waarmee ze begonnen was. Ze opende haar agenda en zette iets bij de volgende ochtend. Daarna sloot ze de documenten op het scherm; de computer bleef aan. Lena kon niet zien of het opschrijven al betekende dat zij de beslissing morgen zou volhouden. Het was haar eigen keuze geworden en moest dat blijven.

Lena borg de afdrukken op. Het oorspronkelijke verslag nam ze als eerste, de export daarbovenop. Ze hadden geen afscheid voor deze situatie. Eva liep mee tot de deur en vroeg of er nog gezamenlijke opdrachten doorgingen.

‘Niet nu,’ zei Lena. ‘Ik moet mijn dossiers controleren. Ook hoe we de vorige hebben afgerond. Dat betekent niet dat ik zonder kijken zeg dat ze allemaal verkeerd zijn.’

‘Ik heb dit niet overal gedaan.’

‘Dan moet die controle dat laten zien.’

Op de trap bleef Lena staan bij de poster van de rug. Haar telefoon zat in het binnenvak van haar tas. Ze liep eerst naar buiten en ging op de lage muur bij het fietsenrek zitten. Het was halfnegen geweest en nu later. Jip hoefde niet op haar te wachten. Ze stuurde het beloofde bericht: gesprek klaar, zo thuis. Aan Tom stuurde zij dat de afspraak voor dinsdag bleef staan.

Daarna maakte ze een notitie van het gesprek, kort genoeg om de woorden niet te verwarren met wat ze erover dacht. Eva had de tekst op Niels' verzoek vervangen. Zij had een aanvullende vergoeding ontvangen. De oorspronkelijke mails en bestanden waren volgens haar nog aanwezig. Zij zou zelf contact met Anouk opnemen. Lena schreef ook op dat Eva zei niet te weten wat er met Henk was gebeurd.

Ze stuurde Anouk een bericht dat er nieuwe informatie over de export was en dat Eva bereid was contact op te nemen. Het uitgebreide verslag van haar eigen gesprek zou ze aanleveren volgens hun afspraak. Ze ging geen mail vanuit Eva's account doorsturen. Ze ging geen conclusie over een duwer toevoegen aan een verklaring over een bestand.

Thuis liet Lena haar schoenen in de gang staan. Op tafel lag een boodschap van Jip over de schoolmap: alleen die dunne, de dikke heb ik. Ze pakte de juiste map van de bank en zette hem bij de voordeur. In de keuken hing de gymzak nog over de stoel; buiten was hij niet helemaal droog geworden.

Ze legde haar agenda ernaast. Sofie leefde. Zij had zelf gebeld en haar adres niet gedeeld. Eva had eindelijk gezegd wat zij had gedaan. Er waren nu meer mensen die rechtstreeks konden spreken, ieder met een ander stuk van de gebeurtenissen. Lena kende de avond bij de achtertrap nog niet. Zij bleef de inspecteur die haar eigen eindversie had laten gaan.

Ze deed het licht in de keuken uit en nam geen dossier mee naar boven.