Een antwoord aan Jip

De peterselie was slap geworden in het glas op het aanrecht. Lena had hem maandag gekocht met het idee dat ze er iets mee zou maken. Nu lag de helft over de rand en rook het water naar een vaas die te lang had gestaan.

‘Die moet weg,’ zei Jip.

‘Ik kijk wel even.’

‘Er is niets te kijken. Hij is bruin.’

Lena pakte het glas, haalde de stelen eruit en gooide ze in de afvalbak. Het kleine geschil was voorbij zodra ze niet meer probeerde te redden wat een andere dag bruikbaar was geweest. Jip zette de aardappelen op tafel. Ze hadden afgesproken samen te koken; Lena zou snijden, Jip de saus maken. Voor Lena haar jas uit had, lagen er al twee schone theedoeken en een mes klaar.

‘Hoe was school?’

‘Goed.’

‘Heb je iemand verteld wat er gisteren is gebeurd?’

Jip schudde het pak yoghurt dat ze vasthield. ‘Aan Tess. Geen details. Ik weet zelf geen details.’

‘Je weet wat ik weet.’

‘Over die man. Niet waarom hij je tas wilde.’

‘Dat weet ik ook niet.’

‘Ik weet het.’

Ze schroefde de dop los, steunde het pak met haar onderarm en schonk het in de kom. Lena pakte een snijplank en wachtte met het volgende antwoord tot Jip klaar was. De keuken rook naar rauwe ui toen ze die opensneed.

‘De bespreking van vanmiddag ging over mijn werk. Mieke was erbij. Het was in een kantoor waar ook andere mensen waren.’

‘Papa heeft je gebracht.’

‘Ja.’

Jip schoof de kom naar de zijkant. ‘Je deed net op de bank alsof het een vergadering was waar je niet uitkwam. Maar die man is toch degene die voor die dingen betaalde?’

Lena sneed de ui doormidden. ‘Hij beheerde het project waarvoor vergoedingen werden betaald. Welke rol hij precies speelde wordt onderzocht.’

‘Mam.’

Lena legde het mes neer.

‘Je klinkt als een mail,’ zei Jip.

Ze wilde zeggen dat Jip voorzichtigheid niet moest verwarren met ontwijken. In plaats daarvan vertelde ze dat Marten een voorstel had gedaan om haar kosten te vergoeden. Dat hij wilde dat ze een tekst tekende die ook zijn versie van het rapport bevestigde. Ze had het niet gedaan. Mieke had dezelfde bezwaren en stelde verdere vragen op papier.

‘Waarom dacht hij dat je het zou doen?’

‘Omdat het geld mij had kunnen helpen.’

‘Hoeveel?’

Lena noemde het bedrag dat op het voorstel had gestaan. Jip trok haar wenkbrauwen op. Ze was op haar leeftijd niet vaak aanwezig bij het besluit om een betaling van zo’n omvang niet meteen aantrekkelijk te vinden.

‘Kunnen we de huur nog betalen?’

‘Ja. Er is geld voor de komende maanden. Ik heb nog werk. Ik raak er wel een deel van kwijt.’

‘Welke dingen gaan dan niet meer?’

‘Dat weet ik nog niet precies. Geen plotselinge verhuizing, geen probleem met je school. We bekijken gewone uitgaven opnieuw. Als er iets verandert wat jou raakt, vertel ik het voordat jij het moet uitvinden.’

Jip knikte langzaam. Ze begon de yoghurt te roeren. Ze had niet gevraagd of Lena de goede beslissing had genomen. Lena merkte dat ze op dat oordeel zat te wachten en schaamde zich ervoor.

Ze gingen verder met het eten. Jip las van haar telefoon hoeveel mosterd in de saus moest. Lena sneed de gewassen aardappelen in kwarten. Het water liep nog langs haar vingers toen Jip vroeg hoe zij haar eigen werk nu ooit nog zou vertrouwen.

‘Door te controleren wat ik opstuur. Ook als iemand anders het voor me klaarmaakt. Ik had de definitieve export zelf moeten openen en naast mijn eigen tekst leggen.’

‘Dat kun je dan toch gewoon doen?’

‘Ja. Maar ik moet het doen voordat het naar mensen gaat. Daar maak ik tijd voor in mijn werk.’

‘Ga je dan nog meer werken?’

Lena voelde de kant opkomen waar ze haar werk al zo vaak had proberen uit te leggen. Ze kon zeggen dat het tijdelijk was, dat alle extra uren zouden verdwijnen zodra deze zaak afgelopen was. Ze wist niet of dat waar was. Jip vroeg naar wat er nu ging veranderen.

‘Waarschijnlijk eerst wel. Er liggen dossiers die ik moet nalopen. Maar ik zeg opdrachten af als ik er onvoldoende tijd voor heb. En ik spreek met jou af wanneer ik thuis ben. Meer uren mogen niet betekenen dat jij iedere keer ergens anders heen moet.’

Jip staarde in de kom. ‘Ik dacht soms dat je me steeds naar papa stuurde omdat je toen zo veel achterliep.’

‘Dat dacht ik niet.’

‘Ik zeg wat ik dacht.’

Lena spoelde haar handen af en droogde ze aan een van de theedoeken. Die was droog neergelegd om straks iets uit de oven te halen; ze pakte de andere en zette het mes op een veilige plek.

‘Ik stuurde je naar hem omdat ik me geen raad wist met werk, zorgen en alles wat erbij kwam. Ik had je dat moeten vertellen zonder te doen alsof jij alleen iemand nodig had die goed een boterham voor je maakte.’

‘Papa maakt ook niet goed boterhammen. Hij doet de kaas op een rare manier.’

‘Dat is altijd zo geweest.’

Jip glimlachte kort. ‘Maar hij vraagt wel of ik wil blijven.’

Lena zette de oven aan. Ze wachtte tot het klikte.

‘Wat wil je nu?’

‘Ik wil vrijdag bij hem eten en slapen. Dan ben ik zaterdag dichter bij mijn werk. En zondag kom ik hier terug.’

‘Dat kan. Vraag het hem wel zelf.’

‘Ik heb het al gevraagd.’

Lena draaide zich om. Jip keek haar rechtstreeks aan, klaar om uit te leggen dat ze daarvoor geen toestemming aan haar moeder had moeten vragen. Lena knikte.

‘Mooi. Dan weten we dat.’

Jip haalde een vel uit de la en wilde het met een magneet op de koelkast vastzetten. De magneet gleed naar een oude ansichtkaart. Lena hield het papier recht, Jip zette de magneet opnieuw en schreef vr, papa. Het handschrift stond scheef omdat ze opzij leunde om haar arm te ontzien.

‘Wat wil je met zaterdag?’ vroeg Lena.

‘Na mijn werk ben ik met Tess. Dat had ik al gezegd.’

‘Dan zet je dat erop.’

Jip schreef alleen Tess. Ze liet de precieze afspraak op haar telefoon staan. Lena nam de pen toen die haar werd aangeboden en schreef haar eigen twee bezoeken voor donderdag erbij, met tijden waarop zij dacht terug te zijn. Ze tekende geen lijn door de lege ruimte onder zondag.

‘Waarom zet jij zoveel woorden?’ vroeg Jip.

‘Omdat ik nog niet weet wanneer het klaar is.’

‘Zet dan dat je belt. Niet ongeveer zeven, als het half tien wordt.’

Lena streepte de geschatte terugkomst bij het avondgesprek door en schreef: bericht als ik vertrek. Ze zou niet thuiskomen om met een overgebleven bord eten en een verontschuldiging te doen alsof de afspraak verder gewoon was nagekomen.

Jip keek naar het vel. ‘Dat kunnen papa en jij toch ook zelf bijhouden.’

‘Dat doen we ook. Dit is voor ons hier.’

Ze maakten er geen gezinsrooster van dat ieder uur liet zien. Jip legde de pen neer en keerde terug naar de saus. Lena zette voor zichzelf een herinnering in haar agenda om Tom de bevestigde tijden door te geven. Dat hoefde hun dochter niet vanaf de koelkast te regelen.

Ze zette de schaal met aardappelen in de oven. Jip veegde met de rand van haar mouw een druppel yoghurt van haar hand en daarna, geërgerd, met een doekje van de mouw. Lena gaf geen advies.

Terwijl het eten gaarde, belden ze Tom. Jip vertelde zelf over vrijdag. Hij had een late dienst, maar kon de ritten zo indelen dat hij thuis was om te eten. Hij vroeg of ze haar spullen donderdagavond wilde klaarleggen zodat er op vrijdag geen haast ontstond. Jip vroeg waarom hij dat donderdag al belangrijk vond en Tom zei dat hij haar oplader nog steeds in een tas uit het vorige weekend had gevonden.

Toen Jip naar boven was gegaan om die oplader te zoeken, sprak Lena verder met hem.

‘Ik laat je weten waar ik deze week heen ga. Praktisch. Niet om jou iedere keer te laten beslissen.’

‘Dat hoeft ook niet.’

‘Ik deel het ook met Anouk. Afspraken waarbij ik met mensen uit het project spreek, in ieder geval.’

‘Goed. Ik kan niet steeds meteen weg.’

‘Dat weet ik.’

‘Je weet het, maar gisteren vroeg je of ik kon komen en vanochtend had ik nauwelijks een tijd. Het scheelt als we eerder kijken.’

Ze keek op de klok. Het was niet erg, wat hij zei. Toch moest ze een paar tellen wachten om gewoon te antwoorden.

‘Je hebt gelijk. Ik stuur het straks zodra ik de bevestigingen heb.’

‘En als er iets gebeurt, bel je natuurlijk. Ik bedoel niet dat je eerst een agenda moet invullen.’

‘Ik snap het.’

Tom zweeg. Ze kon bijna zien hoe hij wilde horen of ze het echt snapte, maar het gesprek liet rusten. Ze beloofde hem het voorstel van Marten later niet uitvoerig toe te sturen; hij hoefde haar advocaat niet te worden. Wat voor hun dochter gevolgen had, zouden ze bespreken.

Lena en Jip aten aan de kleine keukentafel. De aardappelen waren aan één kant donkerder dan aan de andere. Jip zei dat ze de schaal halverwege hadden moeten draaien. Lena zei dat ze dat volgende keer zouden proberen. Ze waren bijna klaar toen Jip vroeg of Sofie het rapport ooit zelf had gelezen.

‘Een versie ervan, denk ik. Ze heeft gehoord wat erin stond. We spreken morgen, als de afspraken met haar en Anouk bevestigd zijn.’

‘Waar?’

‘Bij Mieke. Niet bij haar vriendin thuis.’

‘Je wilt haar toch niet laten zeggen dat je niets verkeerd deed.’

Lena keek naar haar bord. Dat was een antwoord dat zelfs Anouk nog niet zo rechtstreeks had gevraagd.

‘Nee. Ik hoop dat ze begrijpt welke tekst ik wél schreef. Maar ik moet horen wat die andere tekst voor haar heeft betekend. Dat kan ongemakkelijk zijn.’

‘Ongemakkelijk is een klein woord.’

‘Ja.’

Jip legde haar vork neer. ‘Misschien moet jij ook gewoon zeggen dat je bang bent.’

‘Ik ben bang. Sinds gisteren nog meer. Ik schrik als er een bus naast me stopt. Ik wil weten wie het was, en ik weet het niet.’

Jip keek even weg, naar de donkere ruit boven het aanrecht. Toen vroeg ze of Lena vannacht beneden wilde slapen omdat de trap pijn deed. Lena zei dat het ging, ze zou langzaam lopen. Jip knikte. Ze maakte van haar moeders antwoord geen discussie waarin zij alsnog iets kon overnemen.

Na de afwas bevestigde Mieke de afspraak voor donderdagavond. Lena zou eerst met Sofie kunnen spreken, als die daar op dat moment nog steeds voor koos. Anouk en haar collega’s stemden de begeleiding en de afzonderlijke verklaring rechtstreeks met Sofie af. Het kwam erop aan dat zij haar eigen herinnering vertelde, niet hun reconstructie herhaalde.

Lena schreef de tijd op en stuurde Anouk haar geplande aanwezigheid. Ook het bezoek aan Cor zette ze erbij, voorlopig zolang Nora de afspraak nog niet had bevestigd. Ze vermeldde dat het om inzage met toestemming ging. Geen afspraak met Niels. Geen verzoek aan iemand om hem te laten komen.

Ze kreeg een kort antwoord dat de gegevens waren ontvangen. Veranderingen moest ze doorgeven. Dat was genoeg.

Aan de keukentafel vulde ze het formulier voor haar verzekeraar verder in. De vraag naar eventuele maatregelen sinds de ontdekking was gemakkelijk te beantwoorden. De vraag naar afspraken die eerder al bestonden, niet. Ze kon opschrijven dat zij standaard haar rapporten controleerde. Voor bundelingen met Eva had ze daar uitzonderingen op gemaakt zonder ze als uitzonderingen te benoemen. Ze schreef dat ook.

Jip kwam beneden met haar tas voor vrijdag. Er stak een boek uit dat ze niet voor school hoefde te lezen. Ze zette de tas onder de kapstok en zocht het elastiekje dat er normaal aanhing.

‘Wil je nog iets?’ vroeg Lena.

‘Nee. Ik moet een bericht sturen.’

Ze liep weer naar boven. Lena keek naar de gereedstaande tas. Voor het eerst in dagen was er iets in huis alvast geregeld zonder dat zij dat voor haar dochter had bedacht. Ze sloot het formulier, controleerde het voor verzending en las de antwoorden nog één keer. Daarna stuurde ze het werkelijk zelf weg.