Zeven namen

Om kwart over zeven hielp Hester Fleur met de tafel. Ze hadden geen bloemen besteld. Er stond een kan water, een doos koekjes van de supermarkt en een stapel lege vellen papier. Het gaf de avond een voorlopig karakter dat Hester goed uitkwam. De mappen had ze tot één exemplaar teruggebracht. Ze hoefden geen programma mee te krijgen alsof hun aanwezigheid al een toezegging was.

Tessa kwam als eerste, met een rugtas en een camerakoffer. Ze drukte Hester een kus op de wang en bleef daarna op armlengte afstand naar haar kijken.

'Jij bent nauwelijks veranderd.'

'Wacht tot je mijn administratie ziet.'

'Die was toen al beangstigend.'

Ze zetten de koffer tegen de wand. Tessa maakte foto's voor kleine bedrijven en musea, vertelde ze, al waren de musea meestal het minst zeker van hun budget. Ze was alleen vanavond beschikbaar en dinsdag een paar uur. Daarna had ze twee opdrachten waarvoor ze vroeg weg moest. Hester noteerde het voordat Fleur een enthousiast plan over een doorlopende presentatie kon ontvouwen.

De rest kwam niet tegelijk. Ruben legde zijn jas over een stoel bij de deur. Daan koos de andere kant van de tafel. Merel zette haar fietshelm naast haar glas; Jasper haalde nog iets van boven en schoof pas aan toen Fleur begon. Hester bleef staan met het programma in haar hand. Ze telde geen aanwezigen, maar registreerde de lege stoel naast Tessa en de plaatsen waar iemand zonder iemand anders te passeren kon opstaan. Het waren gewoontebewegingen die deze avond niet helemaal onschuldig voelden.

'Dank dat jullie gekomen zijn,' zei Fleur. 'We hebben niet vaak meer met z'n zevenen aan tafel gezeten.'

'Dat klopt,' zei Ruben.

Fleur liet een kleine pauze vallen en ging door. De zondag zou om twee uur beginnen. Vooraf een openbare kennismaking met het gebouw, later ruimte voor oud-deelnemers en vrijwilligers. De precieze volgorde lag nog open. Er was een bescheiden bedrag voor een tentoonstelling. Geen grootse terugblik, wel laten zien wat De Werf had betekend.

'Voor wie?' vroeg Tessa.

'Voor de buurt. Voor jongeren die hier een plek vonden.'

'En wat toon je dan?'

Fleur trok een map open met afdrukken van haar website. Foto's van groepjes op het podium, een muurschildering, een voorstelling waarvoor Brecht een reeks veelkleurige panelen had gemaakt. Onder de laatste afbeelding stond een voorlopige tekst: Onder leiding van Marjan Koster kwam een gezamenlijke wereld tot leven.

Tessa hield het papier iets van zich af. 'Dit zijn Brechts panelen.'

'Het is een eerste tekst,' zei Fleur.

'Dat begrijp ik. Dan kan hij dus nog anders.'

Jasper vroeg of ze elk affiche op een weegschaaltje gingen leggen. Tessa legde het vel op tafel en vouwde haar handen ernaast, een beheerste beweging die meer dreiging had dan wanneer ze haar stem had verheven.

'Als je mijn foto's wilt gebruiken, moeten de namen erbij kloppen. Niet alleen mijn naam. Ook van de mensen die erop staan en het werk dat je toont.'

'Dat is een goed punt,' zei Hester.

'Het is geen punt. Het is mijn voorwaarde.'

Hester knikte. Ze streepte een zin in haar programma door. Tot nu toe had ze tentoonstelling behandeld als een verzameling voorwerpen en bijschriften. Ze had geen inhoudelijke keuze uitbesteed door het vakje in het schema te zetten. Dat begon haar duidelijk te worden.

Merel bekeek de afbeelding. 'Brecht had ze bij ons thuis eerst op kleine stukken karton gemaakt. Mama wilde grotere vlakken. Brecht wilde die lijnen houden.'

'Die lijnen hebben we ook gehouden,' zei Jasper.

'Zij heeft ze gehouden,' antwoordde Tessa.

Daan schoof de waterkan door zonder zichzelf in te schenken. Hij zei dat een oude geluidsopname van de voorstelling misschien nog op school lag. Hij zou zoeken, maar hij kon niets beloven. Ruben vroeg wat de mensen op die opname ervan vonden als hun stemmen openbaar afgespeeld werden. Niemand wist wie er precies op stonden. Hester haalde de opname voorlopig uit het programma. Dat loste geen oud probleem op; het voorkwam een nieuw.

Fleur vroeg of een nieuwe groepsfoto haalbaar was, dezelfde opstelling als op de foto bij de eerste voorstelling. Tessa schudde haar hoofd voordat iemand een plek kon aanwijzen.

'Niet van mij. Ik fotografeer best mensen die zondag vrijwillig naast elkaar gaan staan. Maar geen lege ruimte die ik nadrukkelijk in beeld moet houden en geen opdracht aan iemand om precies te kijken zoals toen.'

'Het hoeft niet zo letterlijk.'

'Dan hoeven we het ook niet zo te noemen.'

Hester haalde de groepsfoto uit haar lijst. Fleur wilde het vel eerst terug, las de regel en liet haar toen doorgaan. Het kostte bijna niets om het niet te doen. Toch zag Hester dat er een beeld was geschrapt waar Fleur de hele aankondiging al mee voor zich had gezien.

Pas na de praktische vragen legde ze de enveloppen neer. Ze schoof ieders eigen uitnodiging naar de juiste plaats. Tessa pakte de hare direct op. Jasper hield hem dicht. Merel legde hem onder haar fietshelm. Daan keek naar de achtste, die Hester bij haar notitieboek had gehouden.

'Er is vanmorgen een pakket gebracht,' zei ze. 'We weten niet door wie. Er zat ook een uitnodiging voor Brecht bij.'

Fleur sloeg haar armen over elkaar. 'Ik heb namens het bestuur nagevraagd of dit bij iemand bekend was. Dat is niet zo.'

'Dus wat moeten wij ermee?' vroeg Jasper.

'Niets op mijn aanwijzing. Het is geen onderdeel van de opdracht. Ik wilde alleen niet dat iemand later hoorde dat ik zijn post had weggegooid.'

Tessa las de kaart en keek Hester aan. 'Wie houdt haar plaats vrij. Nou, goed.'

'Goed?' Jasper liet zijn envelop vallen. 'We worden hier een schuldgevoel in geduwd door iemand die niet eens zijn naam durft te geven.'

'Misschien werkt het.'

'Tessa,' zei Fleur.

'Wat? Mag ik alleen zeggen dat ik het schandelijk vind?'

Ruben had het kaartje niet uit zijn envelop gehaald. Hij vroeg of iemand het pakket had zien brengen. Fleur vertelde opnieuw dat het er al lag toen zij binnenkwam. Amir was eerder in de berging geweest. Hij had geen bezoeker opgemerkt; dat betekende niet dat niemand naar binnen was gelopen. De voordeur had opengestaan terwijl hij dozen uit zijn bus haalde. Het was geen raadsel met een afgesloten kamer. Er had gewoon iemand een envelop afgegeven.

Die nuchtere uitleg bracht de tafel even tot rust. Hester hoorde Jasper tegen zijn tanden tikken met een nagel. Merel draaide het riempje van haar helm om een vinger. Daan vroeg of Else erbij betrokken was. Het was de eerste keer dat iemand Brechts moeder noemde.

'Waarom denk je dat?' vroeg Hester.

'Ik vraag het alleen.'

'Ik heb geen contact met haar gehad,' zei Fleur. 'Niet hierover.'

'Maar wel over zondag?'

'Ik heb een uitnodiging gestuurd. De gewone.'

Tessa leunde achterover. 'Dus Else moet komen kijken naar werk waar de verkeerde naam onder staat. Gezellig.'

'Je mag ook erkennen dat ik dit probeer te organiseren,' zei Fleur. Haar wangen waren rood geworden. 'Ik heb geen archivaris en geen persafdeling. Ik ben begonnen met wat er was.'

Het hielp Hester om haar zo te horen. Fleur was niet alleen een keurige stem die de schade wilde beperken. Ze was een vrouw die werk had aangenomen dat haar nu boven het hoofd dreigde te groeien. Hester kon haar daarbij helpen zonder haar keuzes weg te poetsen.

'We maken geen bijschriften af voor we de namen hebben gecontroleerd,' zei ze. 'Tessa, kun jij aangeven welke beelden bruikbaar zijn en wat je daarvoor nodig hebt? We spreken een aparte vergoeding af binnen het tentoonstellingsbudget. Als dat niet past, wordt het kleiner.'

Tessa knikte. Jasper vroeg wat er dan overbleef van een middag waarin iedereen trots moest kunnen zijn op wat er was opgebouwd. Ruben keek hem aan.

'Er is geen verplichting om trots te zijn.'

Door de deur kwam een jonge vrouw met een rol stevig papier onder haar arm. Hester had haar eerder die middag bij de laadplek gezien. Ze droeg zwarte werkschoenen en een donkerrode trui waarvan één mouw op haar elleboog was vastgezet. Aan haar sleutelbos zat een klein rolmaatje. Ze stopte bij de tafel toen ze zag dat iedereen opkeek.

'Ik dacht dat de ruimte pas om negen uur nodig was,' zei ze.

'Kom maar,' zei Fleur. 'Wij zijn nog even bezig.'

De vrouw zette de rol tegen de wand en bleef bij de kleine serie foto's op tafel staan. Ze zag de afdruk met de panelen.

'Wordt dit de tekst?'

'Een concept,' zei Fleur. 'Hij wordt aangepast.'

'Dat lijkt me verstandig.'

Jasper schoof zijn stoel achteruit. 'Werkt hier tegenwoordig iedereen aan het programma?'

'Ik hang het op,' antwoordde de vrouw. 'Dan wil ik graag weten wat ik moet ophangen.'

Hester keek naar Fleur, maar Fleur was bezig haar pen op te zoeken. Het wachten duurde net lang genoeg om een gewone introductie ongewoon te maken.

'Ik ben Hester, de coördinator. We hebben elkaar nog niet echt gesproken.'

'Nee.'

'Hoe heet je?'

De vrouw keek naar de envelop in Hesters hand. Niet geschrokken, eerder met het vermoeide geduld van iemand die had geweten dat dit moment kwam en het toch niet prettig vond nu het er was.

'Robin.'

Daan zette zijn glas neer. Het was geen harde klap, maar het geluid stak uit boven de papieren die Fleur verzamelde. Merel keek van hem naar de jonge vrouw. Hester voelde zich de enige die een inleiding miste.

'Robin helpt met de inrichting,' zei Fleur. 'Ze doet vaker installatiewerk. Ik heb haar voor een paar uren gevraagd.'

'Dat zei je niet,' antwoordde Daan.

'Ze werkt als zelfstandige. Ze hoeft niet aan iedereen voorgesteld te worden.'

'Fleur,' zei Robin.

Meer niet. Fleur stopte met het uitlijnen van de mappen. Hester begreep dat ze iets had gemist wat geen gemiste productieafspraak was. Ze keek naar de leeftijd van de jonge vrouw, naar Daan, naar de achtste envelop. De naam was eenvoudig genoeg, maar ze wilde haar niet zelf een identiteit toewijzen.

'Wil je straks even met mij praten?' vroeg ze.

'Nu graag.'

Het antwoord was snel en helder. Hester legde het programma neer. Ze keek op de klok. Tien over halfnegen; ze konden de rest per mail bevestigen. Ze benoemde de drie afspraken die echt waren gemaakt: Tessa zou dinsdag materiaal bekijken, Daan zocht alleen naar een overzicht van zijn geluidsmateriaal, de bijdragen van de anderen bleven vrijwillig. Geen definitieve tentoonstellingsteksten, geen verrassingsoptredens, geen eten buiten de cateraar om.

'Je kapt het nu af?' vroeg Jasper.

'We hebben bereikt wat haalbaar was.'

'Dat ziet Fleur misschien anders.'

Fleur schudde haar hoofd. 'Het is genoeg voor vanavond.'

Er werd opgestaan, niet gezamenlijk. Ruben trok zijn jas aan. Tessa stopte de afdruk van de panelen in haar map nadat ze Fleur daarvoor toestemming had gevraagd. Merel zei dat ze buiten op Bram zou wachten en pakte haar helm. Daan bleef als laatste bij de tafel staan. Hij keek Robin aan.

'Ik wist niet dat jij—'

'Nee,' zei ze. 'Dat weet ik.'

Hester vroeg of ze iets moesten bespreken voor hij wegging. Daan schudde zijn hoofd, maar niet overtuigend genoeg om haar gerust te stellen. Robin wachtte gewoon. Uiteindelijk nam hij zijn uitnodiging mee en liep naar de foyer. Zijn schoolnaamkaartje tikte tegen de deur toen hij zijn sleutels pakte.

Fleur kwam naast Hester staan en wilde iets zeggen. Robin vroeg haar om straks beschikbaar te blijven, niet in het gesprek. Dat onderscheid accepteerde Fleur met een kleine knik. Ze wees naar de keuken en zei dat daar licht brandde. Jasper was intussen naar boven verdwenen. Hester hoorde geen deur, alleen zijn schoenen op de trap.

Ze nam haar notitieboek niet mee. Voor een keer zou dat boek iemand het idee geven dat er al een verslag nodig was voordat een gesprek begon. Wel pakte ze haar eigen envelop en die van Brecht van tafel. Robin zag het.

'Ik heb je niet willen laten schrikken tijdens je werk,' zei ze.

'Dat is wel gebeurd.'

'Ja.'

De keuken was leeg. Hester draaide twee stoelen naar elkaar toe en liet de deur naar de zijgang op een kier. Robin had de rol papier weer opgepakt en zette hem zorgvuldig naast de koelkast, alsof er tenminste één ding deze avond niet beschadigd mocht raken. Hester schoof de enveloppen op de tafel.

'Zeg het maar,' zei ze.