Een programma zonder leugen

Fleur had de drukproef al in haar tas toen Hester uit de zaal kwam. Ze had hem niet op tafel gelegd. De middagvergadering zou zonder Hester moeten beginnen, omdat Merels afspraak voorging; voor die tijd moesten de beslissingen over het publiek vaststaan. Tessa stond bij de foyer met haar cameratas over één schouder en een blik op de klok die niemand per ongeluk kon missen.

'Ik heb tot één uur,' zei ze. 'Daarna ga ik naar mijn andere klant. Mijn assistent staat daar al.'

Fleur pakte de proef uit haar tas. Op de voorkant stond een oude overzichtsfoto van De Werf, met eroverheen de woorden Samen terug naar het begin. Hester zag zichzelf in de deuropening op de foto. Een hand op het kozijn, het gezicht half naar iemand buiten beeld. Er was niets mis met de foto. De zin erboven kon ze niet meer verdragen.

'Dit gaat niet naar de drukker,' zei ze.

'Dat is al besloten,' antwoordde Fleur. 'Ik laat je zien wat we weggooien. Niet wat ik stiekem alsnog wil verspreiden.'

Tessa nam de proef en trok met een potlood een kruis door de zin. Ze deed het zonder drama, zoals ze een uitsnede zou wijzigen. 'Deze foto hoeft ook niet. Er staan mensen op die nu niet samen op een affiche willen.'

Ze gingen aan de tafel naast de ingang zitten. Hester koos die plek omdat leveranciers hen dan konden vinden en omdat ze geen besloten bijeenkomst in het oude kantoor wilde. Ze merkte hoe vanzelfsprekend dat besluit nu was geworden. Boven waren geen stoelen meer nodig, geen dozen waar iemand zogenaamd even bij moest. De opslag voor het evenement kwam beneden, in de achterste berging aan de zijgang.

Op Fleurs laptop stond de actuele lijst. Voor de beperkte preview op zaterdag waren er achttien aanmeldingen, allemaal volwassenen die betrokken waren bij de werken of de voorbereiding. Voor de zondag waren er veel meer mensen benaderd, met verschillende berichten op verschillende dagen. De valse afgelasting had ertussen gezeten. Er was geen knop waarmee ze iedereen tegelijk betrouwbaar konden bereiken.

'We bellen de mensen van wie we een nummer hebben,' zei Hester. 'De rest krijgt een nieuwe bevestiging via hetzelfde kanaal als hun uitnodiging. Een kleine bijeenkomst, vrije inloop binnen het afgesproken tijdvak, zonder terugblik op het overlijden. Geen aanmelding betekent dat iemand gewoon mag besluiten thuis te blijven.'

'De vereniging wil een bericht in hun nieuwsbrief,' zei Fleur. 'Als we het woord onderzoek gebruiken, staat het binnen twee uur op iedere lokale pagina.'

'Dan gebruiken we het niet als lokmiddel. We zeggen dat het oorspronkelijke programma is gewijzigd en dat vragen over de bijeenkomst bij jou terechtkunnen. We beloven geen onthulling.'

Tessa schoof haar stoel naar het beeldscherm. 'Ook niet dat we samen afsluiten. Dat klinkt alsof iedereen op een rij staat en klaar is voor een foto.'

Fleur veranderde de tekst. Het ging langzaam. Elke soepele zin die ze begon te typen leverde iets op wat ze niet konden waarmaken: herstel, eerbetoon, een nieuwe start. Uiteindelijk bleef er staan dat een kleine selectie werk te zien was, met de namen van de makers voor zover die vaststonden. Er was ruimte voor een gesprek met wie daar behoefte aan had. De organisatie verstrekte geen uitleg over individuele verklaringen aan de politie.

'Dat laatste is wel heel kaal,' zei Fleur.

'Het is wat je kunt zeggen als iemand vraagt wie er schuldig is,' zei Hester. 'Niet iets dat met grote letters op de deur moet.'

Ze maakten twee teksten, één voor de uitnodigingen en één voor de medewerkers. De eerste paste op minder dan een halve pagina. De tweede was langer. Wie een vraag kreeg over de dood van Brecht verwees niet naar Robin alsof zij het levende informatiepunt was. Niemand werd zonder overleg gefotografeerd. Er kwamen geen toespraken bij verrassing. Mensen die niet wilden komen, hoefden geen reden te geven.

Fleur zette de laptop even dicht. 'Ik heb de adressen gegeven. Voor die uitnodigingen.'

'Dat heb je verteld,' zei Hester.

'Ja. Maar in zo'n lijst met wat we niet doen, klinkt het alsof ik nu alleen maar de verantwoordelijke organisatie ben. Ik heb haar geholpen dit op te zetten. Ik dacht dat een schok nodig was. Dat we daarna met z'n allen één keer goed zouden praten en dan verder konden.'

Tessa trok het potlood uit haar haar. 'Je wilt altijd nog dat we daarna een groepsfoto kunnen maken. Alleen niet vandaag.'

Fleur glimlachte niet. 'Misschien. Ik probeer uit te vinden wat ik zonder die foto eigenlijk aan het organiseren ben.'

Hester zag de vermoeidheid onder haar ogen. Het was geen reden om haar alsnog een mooi slot te geven. 'Een kleine bijeenkomst waarvoor je een afspraak hebt gemaakt. Je hoeft er niet meer betekenis uit te halen dan de mensen zelf meebrengen.'

Er werd op de buitendeur geklopt. Hester liep erheen en liet Sanne de Boer binnen, die vroeg was voor het doornemen van haar diensten. Ze had haar leesbril al in de hand en een notitieboekje dat van voren met brede tape was gerepareerd.

'Mooi,' zei ze toen ze de tafel zag. 'Dan kan ik meteen bij iedereen tegelijk zeuren. Welke versie is de echte? Ik heb drie mails en een schermafbeelding.'

Ze legde haar telefoon neer. De schermafbeelding was de valse afgelasting, inmiddels door iemand voorzien van vraagtekens. Fleur wilde uitleggen hoe verwarrend de week was geweest, maar Sanne stak een hand op. 'Dat geloof ik meteen. Ik wil alleen weten wat ik morgen zeg als iemand bij de deur staat.'

Hester trok de medewerkersinstructie naar haar toe. 'Zaterdag half twee tot zes, beperkt aantal genodigden. Zondag elf tot vier. Jij houdt de foyer en de lijst bij, en we lopen niet allemaal tegelijk naar de achterkant. Amir is zaterdag vanaf acht uur in het gebouw en tot vijf beschikbaar voor beheer. Daarna neemt Fleur het aanspreekpunt over. De voordeur en de achteruitgang blijven bruikbaar. Het hek naar het jaagpad is geen publieksingang.'

Sanne schreef de tijden op en vroeg waar de verbanddoos hing. Daarna vroeg ze of er iemand alleen verantwoordelijk was voor het sluiten. Hester noemde zichzelf en Fleur; ze zouden samen controleren en de vertrokken medewerkers aftekenen. Sanne tekende een vierkantje naast beide namen. Het was geruststellend dat ze er geen bijzonder protocol in zag. Dit waren normale vragen voor een gebouw met bezoekers.

Ze liepen de route. Foyer, zaal, de zijgang met keuken en berging, de deur naar de tuin. Sanne opende de achterdeur zelf en testte of hij niet tegen een krat botste. Hester wees waar het verbodsbord onder aan de houten trap zou komen. Boven waren de kleine werkoverloop en het oude kantoor. Er was niets te zien dat bij het programma hoorde.

'Een bord houdt een nieuwsgierige gast niet tegen,' zei Sanne.

'Daarom letten we er ook op. Wie naar boven wil, spreek je aan. Er gaat geen groepje met een bekende achteraan omdat die zegt de weg te weten.'

'Ook de familie niet?'

Hester aarzelde niet. 'Ook de familie niet. Er is geen familierondleiding.'

Fleur stond bij de trap en keek omhoog. Ze zou normaal degene zijn geweest die een uitzondering maakte voor een oude vrijwilliger, een wethouder of iemand die nog een sleutel kende. Nu haalde ze haar telefoon uit haar zak. 'Ik zet het in de bevestiging aan alle betrokkenen. Boven gesloten. Materiaaloverdracht beneden op afspraak.'

Tessa maakte geen foto van de trap. Ze had haar camera nog niet uit de tas gehaald. 'Ik heb voor zondag een uur toegezegd. Dat blijft een uur, met foto's alleen op verzoek van de makers. Ik ga geen bewijs vastleggen van hoe goed iedereen zich gedraagt.'

Sanne keek van de een naar de ander en liet het daarbij. Hester nam haar even apart bij de kapstok, waar ze elkaar konden verstaan zonder de rest mee te laten luisteren. Ze vertelde dat er rond het verleden spanningen waren en dat er een vervalst bericht was geweest. Als iemand druk uitoefende of een afspraak probeerde te wijzigen, moest Sanne niet zelf gaan bemiddelen. Ze moest Hester erbij halen. Bij een directe dreiging belde ze hulp, zonder eerst toestemming van het bestuur te vragen.

'Heb je reden om te denken dat iemand geweld gaat gebruiken?' vroeg Sanne.

Hester voelde het gewicht van het antwoord dat ze niet mocht verfraaien. 'Er zijn ernstige zorgen over druk op betrokkenen. Ik kan geen aanval voorspellen. Daarom houden we het klein en werken we niet alleen in een gesloten ruimte. Als er vandaag nieuwe informatie komt die dit onverantwoord maakt, veranderen we het plan.'

'Dan wil ik dat je me dat meteen vertelt. Ik ga niet voor een afgesproken bedrag dapper doen.'

'Dat vraag ik je ook niet.'

Toen ze terugkwamen, had Fleur de nieuwe bevestiging klaar. Tessa had een foto van een leeg paneel gekozen voor de bovenkant; geen mensen, alleen werk in wording. Ze lazen de tekst hardop, niet omdat het mooi moest klinken maar om te horen wat er tussen de regels werd beloofd. Bij het woord reünie stopte Tessa. Fleur verving het door bijeenkomst.

De mede-eigenaar antwoordde per mail dat hij akkoord ging met de beperking en de aangepaste toegang. De verkoopprocedure stond los van deze twee dagen; hij wilde een zakelijk verslag van kosten en eventuele incidenten. Hester stuurde haar aangepaste veiligheidsafspraken mee.

Om vijf voor één sloeg Tessa haar tas dicht. Ze vroeg Robin nog per bericht of het kaartje onder de schets klopte en vertrok zonder te wachten op een ceremonieel afscheid. Sanne nam de uitgeprinte instructie mee om hem thuis nog eens te lezen. Fleur bleef staan bij de drukproef die niet meer gebruikt zou worden.

'Zal ik die bewaren voor het dossier?' vroeg ze.

'Een exemplaar, met de datum. De rest kan weg.'

Hester keek op haar telefoon. Merel had alleen een duim gestuurd op haar bericht dat ze onderweg was. Ze pakte haar jas. Toen ze naar buiten liep, hoorde ze achter zich de papiervernietiger aangaan. Fleur hield op na het eerste vel; er zat nog een nietje in. Hester ging niet terug om het eruit te halen. Ze moest op tijd bij haar zus zijn.