Eén keer aankomen

Tegen de tijd van de voorjaarsbeoordeling had de weg naar Greyford een nieuwe kuil en drie tegenstrijdige verklaringen voor wie die moest herstellen.

Ada kwam aan met modder op haar zoom en het plaatselijke verslag in haar tas. Ze bracht de kuil in het eerste gesprek ter sprake. De vertegenwoordiger van de ontvangende stad zei dat die onder gewoon onderhoud viel. De vertegenwoordiger van de dragende stad zei dat extra winterlasten de schade hadden verergerd. Ren vroeg beiden of iemand hem had gemeten.

Voor de vergadering verderging, gingen ze met een meetpaal naar buiten.

Ada genoot daar meer van dan ze had verwacht.

De herziene Atlas werd niet onder een grootse doek onthuld. Hij kwam aan in kisten, gedragen door mensen die vroegen waar de tafels stonden. Sommige bladen waren al tweemaal aangepast. De nieuwe overeenkomsten lieten hun datums, plaatselijke grenzen en ontgrendelingsvoorwaarden zien. Openbare afschriften lagen klaar in afzonderlijke mappen. De oude lagen waren niet vernietigd; ze waren als beëindigd gemarkeerd, zodat toekomstige lezers konden zien wat was veranderd en waarom.

Er waren discussies. Een stad wilde een groter marktinterval. Een vervoerder wilde eerder bericht voordat een aftakking sloot. Een dorpsvertegenwoordiger maakte bezwaar omdat de schriftelijke klachtenprocedure meer tijd kostte dan de boeren voor wie ze bedoeld was gemakkelijk konden missen.

Neris schreef dat laatste bezwaar boven aan een nieuw blad, in plaats van de formulieren te verdedigen omdat ze die zelf had helpen ontwerpen.

Ada herkende het gevoel. Werk werd niet onaantastbaar omdat het je veel had gekost om het mogelijk te maken.

Op het middaguur ging ze naar de White Net.

De dochter van de herbergier speelde van begin tot eind op de fluit. Eén onzekere noot zette ze opnieuw in, zo vastberaden dat het hele wijsje even twee keer van haar werd. De herbergier liet Ada voor de lunch betalen en gaf haar zonder iets te zeggen extra brood.

Pella kwam laat, met een vervoerderstas, een nieuwe jas en drie klachten over een brugbeheerder die dacht dat regels veranderden naargelang hij al klaar was met eten.

“Waar is Cal?” vroeg Ada.

“Opgehouden ten noorden van de molen. Een kapotte kar, geen kapot land. Hij heeft bericht gestuurd.”

Ada was teleurgesteld genoeg om zich aan zichzelf te ergeren.

Pella stal een stuk van haar brood. “Je mag hem missen zonder een systeemfout te melden.”

“Dat deed ik niet.”

“Je keek naar de deur alsof die een overeenkomst had geschonden.”

Ada lachte en draaide haar stoel zodat ze Pella goed kon zien.

Ze praatten over werk, daarna over een meisje met wie Pella iets begonnen was bij het vervoerderskantoor, en daarna over Tomars vastberaden uitleg waarom hij niemand zijn beste haak kon toevertrouwen, terwijl hij die tegelijk uitleende aan iedereen die erom vroeg. Een heel uur opende Ada haar notitieboekje niet.

Tijdens de middagsessie kreeg ze een aanbod voor gevorderd onderwijs in Orison. Met betaling, een vastgelegde termijn en geen voorwaarde die de vergunning van Sable Fen aan Ada’s aanwezigheid verbond. Ren had de voorwaarden helpen opstellen. Hald zou samen met andere binders enkele oude voorbereidingen onderwijzen, en de leerlingen mochten werk weigeren dat buiten hun opleiding viel.

Ada las het aanbod twee keer.

“In de herfst?” vroeg ze.

“Als je het aanneemt”, zei Ren.

“En als ik dat niet doe?”

“Dan bieden we de plaats opnieuw aan. Je behoudt je vergunning voor het werk waarvoor je bevoegd bent.”

Ada keek naar haar eigen naam, zonder een dreigement voor de weg van iemand anders ernaast.

“Ik wil graag tijd om te beslissen.”

“Die heb je.”

Die avond ging ze met Mara en Ysra naar huis. Cal was niet gekomen. Zijn tweede bericht zei dat het herstellen van de kar langer had geduurd dan verwacht en dat hij de volgende dag zou komen als de route openbleef. Voor haar vertrek antwoordde Ada via de vervoerder van de herberg.

Morgen is goed. Laat het me weten als het niet morgen wordt.

Ze meende het, al wilde ze nog steeds dat het vandaag had kunnen zijn.

Thuis had Jon te veel eten gemaakt, ervan uitgaand dat elke afwezige gast misschien hongerig genoeg zou aankomen om het overschot weg te werken. Perrin had vragen over de nieuwe kaarten en één over Cals bruikbaarheid bij boten. Ada weigerde iemands bootvaardigheid bij voorbaat te certificeren.

De volgende middag werkte ze in de werkplaats met de ramen open. De leerlingen discussieerden over een proefpaneel. Ysra vroeg hun het meningsverschil uit te leggen, in plaats van het luidste antwoord te kiezen. Ada schreef met haar linkerhand een terreinbeschrijving en hield met haar rechter het blad stil, zonder haar duim te forceren.

Er was nog steeds werk dat ze niet meer zo gemakkelijk kon doen als vroeger. Er was nieuw werk dat ze voorheen helemaal niet had gekund. Geen van beide feiten had het andere vervangen.

Tegen het einde van de middag stopte er buiten een kar.

Cal klom naar beneden, met stof op zijn jas en een kleine tas over één schouder. Hij keek naar het huis en toen naar de werkplaats, onzeker achter welke deur zij zou zijn.

Ada ging naar buiten voordat hij hoefde te kiezen.

“De brug?” vroeg ze.

“Open. Het herstelde wiel hield het. Ik heb brood gekocht voordat iemand me ervan kon beschuldigen als een vraag zonder dekking aan te komen.”

Ze lachte. Achter haar vroeg de ene leerling aan de andere of dat betekende dat de gast een ontvangende toewijzing had meegenomen. Ysra zei dat ze het paneel met rust moesten laten tot iemand die bevoegd was het kon inspecteren.

Cal zette zijn tas neer.

Even zag Ada alle afstanden tussen de jongen aan de rivier, de brief waarmee ze niet had ingestemd, de kamers waar ze waren binnengegaan en de wegen die ze hadden verlaten. Ze waren niet verdwenen doordat hij voor haar stond. Ze hoorden bij hoe hij was gekomen en bij wat ze nog moesten leren.

“Hallo”, zei hij.

“Hallo.”

Het woord was beschamend klein. Het was ook genoeg.

Hij kwam één keer aan, moe en echt, met de afstand nog in zijn laarzen. Ada sloeg haar armen om hem heen voordat een van beiden eraan dacht het vast te leggen.