Werk voor handen die rusten

Neris kwam met een lege mand.

De bewaker bij de deur van het douanehuis vroeg wat erin zat.

“Lucht”, zei ze. “U mag het tellen.”

Ada hoorde haar stem vanuit de gang boven en rende zo snel naar beneden dat ze bijna tegen Serit botste.

Neris zette de mand net op tijd neer om haar omhelzing op te vangen. Ze was magerder dan toen Ada haar voor het laatst had gezien. Er lagen schaduwen onder haar ogen en in haar nek zat een schrale plek waar de band van haar schort had geschuurd.

“Orla?” vroeg Ada voordat ze haar losliet.

“Leeft. Werkt nog. Wordt ondervraagd zodra ze een ambtenaar kunnen missen die ergens anders belangrijk moet zijn.”

“Door ons.”

“Omdat ze mensen hielp weg te komen uit een plek waar ze niet vastgehouden hadden mogen worden. Maak de zin af.”

Ada knikte tegen haar schouder.

Neris had toestemming om oude douaneroutebeschrijvingen op te halen. Hald wist dat ze hen wilde bezoeken. Hij had het niet verboden, wat die toestemming moeilijk te duiden maakte.

“Hij wil weten wat jullie meenemen”, zei Neris boven. “Hij wil ook dat de hoorzitting technisch deugt. Die twee wensen sluiten elkaar voor hem nog steeds niet uit.”

Ren schoof een kopje naar haar toe.

“Wat doet hij met de Atlas?”

“Hij bereidt de verbindingen tussen de ruggen voor. Het definitieve tegenzegel is nog niet gebonden. De kanselier wil dat er op de dag zelf zo weinig mogelijk overblijft om te doen.”

“Zijn de plaatselijke ontgrendelingsmarkeringen nog bereikbaar?” vroeg Ysra.

“Sommige. De oude voorbereiding heeft standgehouden. De nieuwe randlaag bedekt twee van de kleinere reeksen.”

Ysra sloot haar ogen en las een blad dat niemand anders kon zien.

“De westelijke riviergroep?”

“Nee. De noordelijke rijtuigtakken.”

“Dan heeft hij niet de hele methode gevonden.”

“Of hij heeft haar wel gevonden en wil haar anders gebruiken.”

Neris liet geen zekerheid de kamer in alleen omdat de anderen die wilden. Dat had Ada aan haar gemist.

Ze werkten aan de lange tafel. Neris tekende de huidige ordening uit haar hoofd, markeerde de stukken die ze zelf had onderzocht en liet de rest leeg. Cal schreef de ontvangende schema’s over. Ada begon aan de vergelijkingskolom. Ze stopte toen haar pen tweemaal in dezelfde bocht weggleed.

Ysra zag het.

“Leg hem neer.”

“Ik kan de cijfers met mijn linkerhand doen.”

“Dan doe je dat na het ontbijt. Heb je gegeten?”

Ada had niet gegeten.

Het antwoord ergerde haar. Het brood dat haar tante naar haar toe schoof ook. Ze was oud genoeg om met gestolen bewijsmateriaal door het land te reizen en blijkbaar niet oud genoeg om alleen met honger vertrouwd te worden.

Neris nam zonder iets te zeggen haar plek bij de kolom over.

Ada liep met het brood naar het raam. Beneden tilden twee stadsarbeiders een beschadigd afvoerdeksel op. De een hield een touw vast, terwijl de ander zijn greep verplaatste. Geen van beiden leek minder waard doordat hij de ander nodig had.

Ze at.

Later kwam op Rens uitnodiging een erkende routebinder die Iven heette. Hij werkte aan marktwegen in de oostelijke wijken en had vier kinderen van wie hij de schoenen beschreef met de nauwkeurigheid van iemand die ervoor betaalde. Zijn handen waren breed, zijn pennenetui onberispelijk schoon.

“Ik bind geen nieuwe nationale ordening op basis van een tekening die iemand tijdens het avondeten heeft gemaakt”, zei hij.

“Goed”, antwoordde Ren. “Ik ook niet.”

Hij bestudeerde hun voorlopige panelen. Hij stelde praktische vragen, maakte bezwaar tegen drie aannames en bood aan een vierde zelf te onderzoeken. Toen Ada hem haar correctie van de steengroeve liet zien, volgde hij de lijn met het stompe uiteinde van een naald.

“Wie hield de lege transportweg in het oog?”

“Cal en de arbeiders op het terrein.”

“Wie bevestigde de oude ankers van de looproute?”

“Mensen die ze gebruikten. Drie getuigen. Ik heb de namen genoteerd.”

Hij las de aantekening.

“Je hebt de duur van de ontvangende binding niet vermeld.”

“Het was een noodgeval.”

“Ik snap waarom je het deed. Er moet nog steeds een einde aan komen.”

Ada haalde het verslag van de latere ontgrendeling uit Perrins dossier. Ze had het bij de documenten over de arbeiders gevoegd, maar naast de binding geen verwijzing ernaar gezet.

Iven wachtte terwijl ze de ontbrekende verwijzing opschreef.

“Beter”, zei hij, en hij ging verder zonder haar moed te prijzen of haar een kind te noemen.

Die middag lagen in de kamer vier versies van het overgangsplan, twee dienbladen met eten en een discussie over welk voetpad een naam nu werkelijk beschreef. Ysra luisterde vanuit een stoel met kussens onder haar beide onderarmen. Vandaar wees ze een omkering aan die Ren had gemist.

“Als je die markering volgt, komt de teruggave tegenover het volgende ontvangende blad te staan.”

Ren boog zich dichterbij.

Ze vloekte eenmaal en verbeterde het.

Ada keek naar het gezicht van haar tante. Ysra had de hele middag geen pen vastgehouden. Toch had het plan haar nodig gehad.

Voordat ze vertrok, gaf Neris Ada een verzegeld briefje van Hald. Het zegel was intact. Ze had niet gedaan alsof ze niet wist wat erin stond.

Ada maakte het open aan de keukentafel.

Hald bood een volwaardige opleidingsplek, een gegarandeerde plaatselijke vergunning voor Sable Fen onder toezicht en een herziening van de kosten die bij de steengroeve in rekening waren gebracht. In ruil zou Ada de betwiste documenten naar een besloten technische commissie brengen en de openbare presentatie ervan uitstellen totdat die commissie verslag had uitgebracht.

Er stond geen uiterste datum voor dat verslag.

Ada las het aanbod twee keer. Ze zag de werkplaats voor zich, met de planken niet langer verzegeld, Perrin aan tafel en Ysra die lesgaf zonder zich af te vragen wanneer de volgende inspectie kwam. Het aanbod werkte omdat het dingen bevatte die ze werkelijk wilde.

Ze schreef haar antwoord op de achterkant, zodat zijn woorden zichtbaar bleven.

Een beoordeling nadat de vergrendeling is gebonden, kan mensen hun keuze niet teruggeven als hun routes al zijn toegewezen. Ik zal de openbare hoorzitting bijwonen.

Ze ondertekende met haar eigen naam en vroeg Neris het alleen te bezorgen als dat haar niet in extra gevaar bracht.

Neris schoof het in de mand.

“Deze mand was minder lastig toen er lucht in zat”, zei ze.