Het werk op de keukentafel

De mand was erger dan Perrin had beschreven.

Jon had geprobeerd één kant te versterken zonder rekening te houden met de spanning aan de andere kant. Het resultaat helde over met een uitgeputte vastberadenheid. Iemand had er appels in gelegd, misschien om hem met zijn nut aan te moedigen. Drie waren ontsnapt.

Ada stond over de keukentafel gebogen.

“Misschien kun je er twee kleinere manden van maken”, stelde ze voor.

Perrin keek beledigd namens het vak. “Misschien kun je er een waarschuwing van maken.”

Jon zette de ketel neer. “Gisteren hield hij nog spullen vast.”

“De plank ook, voordat die viel”, zei Mara.

Ze aten laat. Niemand had de maaltijd op precies het aantal aanwezigen berekend. Mara vulde hem aan met brood; Hobb bracht kaas langs onder het voorwendsel dat ze hem die anders alleen lieten opeten. Ysra zat in haar oude stoel en keek naar de plek waar Ada ooit de tafel had geschroeid met gereedschap dat niet genoeg was afgekoeld.

“Ik dacht dat je dat had weggeschuurd”, zei ze.

“We hebben het geprobeerd”, antwoordde Jon. “Het was vastberaden.”

Ada raakte de donkere plek aan. De kamer bevatte zoveel dingen die waren gebeurd zonder ooit ergens officieel te zijn vastgelegd.

Na het eten liet Perrin haar de achterkamer zien. Zijn beddengoed lag zoals altijd. Het hemd uit de groeve was gewassen en onder in een kist gevouwen, niet verbrand of neergelegd waar hij het elke ochtend moest zien.

“Wil je erover praten?” vroeg Ada.

“Niet nu.”

“Goed.”

Hij ging op het bed zitten. “Ik heb de man die de verklaring afnam verteld dat Venn steeds veranderde wat het eten kostte.”

“Goed.”

“Hij wilde datums. Ik wist niet alle datums.”

“Dat mag je zeggen.”

“Dat heb ik gedaan.”

Ada ging naast hem zitten.

“Ze hebben me een deel van het geld gegeven.”

“Niet alles.”

“Nee.” Hij keek naar zijn handen. “Pap zei dat ik het niet aan het huis hoef te besteden.”

“Dat hoef je ook niet.”

“Misschien koop ik iets stoms.”

“Dat klinkt veelbelovend.”

Eindelijk glimlachte hij. Een kleine uitdrukking die bij hem hoorde, niet bij de persoon die iedereen probeerde te helpen.

De volgende ochtend openden ze de werkplaats.

Onder het nieuwe bevel waren de officiële zegels al opgeheven, maar Jon had op Ysra gewacht voordat hij het gereedschap binnen verplaatste. Er lag stof op de planken. Een spin had de hoek boven het droograam betrokken en leek de herstelde vergunning niet te willen erkennen.

Ysra bleef lang in de deuropening staan.

Ada liet haar.

Ze zetten niet alles precies terug zoals het was geweest. De brede bindwerkplek werd verlaagd. Aan één kant van de tafel kwam een beklede steun. Ada verplaatste haar meest gebruikte gereedschap zodat ze erbij kon zonder haar gewonde hand de rest van haar lichaam te laten dragen.

Jon maakte de steun één keer slecht, luisterde naar de verbeteringen en maakte hem beter.

Die middag kwam Dema met een pot waarvan het deksel met touw was vastgebonden.

“Ik hoorde dat je thuis was.”

Ada nam de pot aan. “Je hoefde geen eten mee te brengen.”

“Ik moest de grote pot terug hebben voor de volgende inmaakdag. Er zat eten in. We hebben twee problemen opgelost.”

Ze keek naar Ysra en toen naar de veranderde werktafel. Geen van de vrouwen hield een toespraak voor de ander.

“Loop je met me mee?” vroeg Dema aan Ada.

Ze gingen via de gewone toegangsweg naar de kerk. De grond was zacht door de recente regen. Dema droeg laarzen waarvan één hak met een ander materiaal was hersteld. Ze liep gestaag en stopte eenmaal om een doornige tak van het pad te halen.

Bij Brens graf knielde ze met moeite en haalde de gevallen bladeren weg.

Ada stond iets opzij.

“Het is korter”, zei Dema uiteindelijk.

“Ja.”

“Hij is er niet om er blij mee te zijn.”

“Nee.”

De afwezigheid bleef precies zo groot als voordat de weg was hersteld. Ada kon het idee niet verdragen dat iemand dit bezoek als een keurig slot zou gebruiken voor het verhaal dat ze in de kamer van de regentes had verteld.

Dema stond op en veegde de aarde van haar knieën.

“Toch”, zei ze, “kan ik komen zonder de hele dag over de heenweg te doen.”

Ze stonden een tijdje samen. Op de terugweg vroeg Dema of de kanselier net zo vermoeiend was als zijn berichten. Ada zei dat hij meer woorden voor elkaar had gekregen zonder ze beter te maken. Dema lachte, plotseling en voluit. Ada was dankbaar, zonder het lachen voor het einde van verdriet aan te zien.

Die avond nam Jon hen mee in de boot voordat het donker werd. Perrin stond erop het touw te hanteren. Mara nam dekens mee en klaagde toen iedereen deed alsof hij er geen nodig had. Ysra keek hoe de oever voorbijgleed zonder een lijn in de lucht te trekken.

Ada leunde achterover tegen een opgevouwen jas.

Er lagen geen voorbereide aanspraken op het kleine stuk water onder hen. De boot bewoog omdat Jon en Perrin om de beurt roeiden. Als de stroming hen greep, pasten ze zich aan. Toen Mara vroeg terug te gaan, deden ze dat.

Bij de aanlegplaats reikte Ada automatisch naar het zware touw, voelde haar hand aarzelen en gaf het aan Perrin.

Hij nam het aan zonder van die handeling een gunst te maken.

Ze gingen naar binnen voordat de lampen laag brandden.