De goede schaar

Agnes kwam binnen met een zeiltas, een brood en een ansichtkaart met een boot erop. Die kaart had ze gekocht voordat ze bedacht dat zij eerder thuis zou zijn dan de post.

Haar gezicht was schraal van de wind. Haar haar, dat ze zelf knipte omdat ze naar eigen zeggen wist waar het moest ophouden, stond nu ook nog een extra kant op.

‘Heeft iedereen nog wenkbrauwen?’ vroeg ze.

‘Tot nu toe wel.’

‘Uitstekend begin.’

Ze zette haar tas neer, begroette Eli en liep meteen naar de retourkast. Ze controleerde de ventilatieopeningen, de bak, het doek en de temperatuur. Daarna stond ze misschien dertig seconden doodstil te kijken naar een dun sliertje mist dat ontsnapte en boven de vloer verdween.

‘Het is het reisklimaat,’ zei ze.

Ik wachtte.

Agnes keek me aan. ‘Je opa probeerde het weer van thuis in een kledingstuk te stoppen. Niet één kleine hoeveelheid. Een opeenvolging van omstandigheden. Een dag die je mee kon dragen.’

‘Werkte het?’

‘Als het had gewerkt, hadden we niet één onafgemaakte jas op de zolder van je oma bewaard.’

Nu ze het zei, klonk dat vanzelfsprekend. Opa was twee jaar dood. Sindsdien waren zijn fouten stukje bij beetje opgepoetst tot grappige verhalen die goed afliepen. Ik wist nog dat hij een hele partij koeldoeken had verpest. Maar ik wist ook nog hoe vol vertrouwen hij over de volgende partij had gepraat. In mijn hoofd was dat vertrouwen het resultaat geworden.

Agnes vroeg Eli een platte kist uit de achterkamer te halen. Hij kwam met twee terug en liet haar kiezen. Ze nam de breedste, bekleedde die met een ruw opvangdoek en zette afstandhouders langs het deksel, zodat het nooit per ongeluk helemaal dicht kon gaan.

‘Dit lost het niet op,’ zei ze. ‘Het geeft het ontsnappende weer de ruimte om te vervliegen. De ventilatieopeningen blijven zichtbaar. Geen andere voorraad erop leggen. En niet naar een warme plek verhuizen omdat de kamer er zonder dat ding mooier uitziet.’

Ik knikte.

Samen tilden we de jas in de bak. Agnes gebruikte twee brede houten steunen in plaats van hem op te pakken als een hoop wasgoed. De stof gaf één rukje. Zo licht dat ik had kunnen denken dat ik het me verbeeldde, als zij haar greep niet had verstevigd.

‘Mijn steken?’ vroeg ik.

‘Hebben een buitenste terugvoer afgesloten. De binnenste ring is strakgetrokken. Alleen jouw steken weghalen brengt hem niet terug in zijn oorspronkelijke toestand. En als je aan de voering trekt, kun je meerdere lussen tegelijk activeren.’

‘Wat doen we dan?’

‘Uitzoeken wat hij heeft gemaakt. Dan een veilige manier maken om het te beëindigen.’

Ze sloot het deksel met de ventilatieopeningen. Door de lange kier ontsnapte een dun, koel briesje. Het tilde de rand op van het waarschuwingskaartje dat we ernaast hadden gelegd.

Eli keek naar het deksel.

‘Misschien kent mijn opa dat ontwerp. In zijn oude tekeningen staat iets wat erop lijkt.’

‘Vraag het hem,’ zei Agnes. ‘Om te beginnen alleen de tekeningen. Niemand hoeft dit beter te maken met een zelfverzekerde gok.’

Hij glimlachte naar me terwijl hij zijn jas pakte.

‘Ik zal erbij zeggen dat we er daar al een van hebben.’

Ik had beledigd moeten zijn. In plaats daarvan glimlachte ik terug.

Toen hij weg was, zette Agnes thee in de blauwe mok met het beschadigde vuurtorentje. Die had ze gekregen toen ze zestien was. Alle mokken van daarna deden te hard hun best, vond ze. Ik at het broodje kaas van mevrouw Pelling en keek hoe ze een controleschema opschreef.

‘We blijven bij je moeder totdat ik weet hoe dit zich ’s nachts gedraagt,’ zei ze. ‘Ik wil niet dat iemand recht boven een onbekende lus slaapt.’

‘Ik heb je vakantie verpest.’

‘Je hebt hem onderbroken.’

‘Is dat beter?’

‘Het klopt beter. Ik heb twee heel fijne dagen gehad. Die zijn niet ineens niet gebeurd omdat jij belde.’

Ik keek naar de ansichtkaart met de boot. Ze had hem naast de kassa gezet, waar meestal briefjes over cursussen in de buurt stonden.

‘Was het fijn?’

‘Het zeilen?’

‘Ja.’

‘Heel fijn.’

Ze zei het zacht, zonder er een grapje bij te maken. Ik besefte dat ik het nog niet eerder had gevraagd.

De rest van de middag controleerden we de teruggehaalde voorraad, droogden we de toonbank en maakten we de winkel weer saai. Agnes gooide een beschadigde strook weg. Ze deed niet alsof een zorgvuldig etiket kon goedmaken dat we niet zeker wisten wat ermee aan de hand was. Ze schreef het verlies in het kasboek. Ik keek naar het bedrag en begon uit te rekenen hoeveel reparaties ik kon doen om dat terug te verdienen.

‘Niet doen,’ zei ze, zonder op te kijken.

‘Ik heb niets gezegd.’

‘Je trekt je schuldgezicht.’

‘Ik zou het kunnen terugverdienen.’

‘Je gaat meehelpen met het werk. Je gaat geen vergeving kopen, broekzoom voor broekzoom.’

We droegen de teruggebrachte verpakkingen naar de binnenplaats. Langs het opstapje achter zaten witte beschadigingen in de bakstenen.

‘Heb ik dat gedaan?’ vroeg ik, ineens geschrokken.

‘Nee. Je opa. Hagelexperiment. Negentien jaar geleden.’

Ik staarde haar aan.

‘Hij zei dat dat van een ladder kwam.’

‘Hij liet de ladder vallen toen hij de hagel probeerde tegen te houden.’

Met haar handen in haar zij bekeek ze de beschadigingen.

‘Hij was goed, June. Hij kon ook heel goed een probleem veroorzaken dat zo interessant was dat hij vergat dat iemand de rommel zou moeten opruimen.’

Binnen rilde de jas even onder het deksel met de ventilatieopeningen. Agnes pakte de goede schaar en legde hem in de la, niet naast de jas.

‘Eerst begrijpen we het,’ zei ze. ‘Dan knippen we.’