Kit: Een bruikbare afstand

Mijn vader kan aan het geluid van een fiets horen wat eraan mankeert. Dat zou indrukwekkender zijn als hij niet ook televisiepersonages doorgrondde aan de manier waarop ze deuren dichtdoen.

“Hij liegt,” zei hij toen ik de werkplaats binnenkwam. Op het kleine scherm boven de kassa stond een detectiveprogramma aan. “Niemand die onschuldig is, gaat zo met een kast om.”

“Het gesprek ging goed, dank je.”

Hij keek weg van het scherm. “Heb je het project gekregen?”

“Een deel ervan.”

“Wat betekent een deel ervan?”

Ik hing mijn tas aan de haak achter de toonbank en pakte een doek. Er zat nog smeer op mijn hand van het repareren van de ketting voor de bibliotheek. Nell had er tijdens het gesprek naar gekeken. Dat wist ik omdat ik tijdens dat gesprek belachelijk vaak had opgelet waar Nell naar keek.

“Het betekent dat ik het samen met Nell Bishop doe.”

Paps wenkbrauwen bewogen. Hij had uitstekende wenkbrauwen voor een man die beweerde dat hij niet dramatisch was.

“Ah.”

“Ja. Ah.”

“Kan goed uitpakken.”

“Kan ook een klein brandje opleveren.”

“Houd het bij de banden vandaan.”

Hij ging weer verder met de fiets op de standaard. Dat was een van de handige dingen aan werken in de winkel: een gesprek kon even stilvallen zonder dat je je meteen moest afvragen of de ander nog wel belangstelling had. Er was altijd een kabel om af te stellen, een bonnetje om te zoeken, een klant die een geluid probeerde te beschrijven door het na te doen.

Ik waste mijn handen bij de gootsteen in het achterkamertje. Het smeer kwam er langzaam af. Aan de muur boven de kraan had mam een foto van mij op mijn negende geprikt, met een fietshelm die te laag over mijn wenkbrauwen zakte. Nell stond naast me met een zelfgemaakte kaart. We hadden de straten tussen onze huizen in kaart gebracht, inclusief plekken om je te verstoppen voor denkbeeldige achtervolgers, het beste muurtje om op te zitten en een tuin met een hond die we politiek onbetrouwbaar vonden.

Ik had de kaart getekend. Nell had de legenda geschreven. Samen hadden we een stad gemaakt die interessanter was dan de stad waarvan volwassenen volhielden dat die er al was.

Ik draaide me om voordat ik de hele middag aan die foto zou blijven denken.

De vergoeding voor het project deed ertoe. Niet omdat mijn gezin zonder dat geld uit elkaar zou vallen, maar omdat ik geld wilde waarover ik niet met mijn ouders hoefde te onderhandelen. Ik had vanaf september een plek aangeboden gekregen op een kunstopleiding met een technische richting in Manchester. Er moesten nog dingen worden bevestigd: huisvesting, vervoer, de laatste details van de financiering. Een betaalde visuele opdracht zou helpen met de kosten en me werk voor mijn portfolio opleveren dat niet weer een zorgvuldig gemaakte foto van een fietswiel was.

Het zou ook betekenen dat ik zes weken in de buurt moest zijn van een meisje dat me met één opgetrokken wenkbrauw nog steeds veertien kon laten voelen.

Nells e-mail kwam binnen voordat ik klaar was met handen wassen. De onderwerpregel luidde GIDS — VOORLOPIG MATERIAAL — NIET DEFINITIEF. Er waren drie bijlagen en een alinea die het systeem voor de bestandsnamen uitlegde.

Ik opende het eerste bestand op mijn telefoon. Acht pagina's. Natuurlijk.

Haar klacht was grappig. Dat ergerde me. Ze had ook gelijk, wat me nog meer ergerde omdat ik haar daardoor niet kon afdoen als iemand die gewoon heel goed was geworden in slim klinken.

Ze had het kaarsenwinkeltoilet opgenomen, de afgesloten route achter de pier, het café waar je iets moest kopen voordat je ergens mocht zitten en het gebrek aan plekken waar je alleen kon zijn zonder verdwaald te lijken. Dat laatste stuk bestond maar uit twee alinea's. Ik las het twee keer.

Pap kwam het achterkamertje binnen met een binnenband in zijn hand.

“Glimlach je bij de gedachte aan een brandje?”

“Nee.”

“Goed. Je moeder maakt zich zorgen over je gevoel voor humor.”

“Dat heb ik van haar.”

“Dat heb ik ter verdediging ook gezegd.”

Ik borg mijn telefoon op en hielp hem de winkel sluiten. Buiten reed het avondverkeer richting zee. De stad zag er altijd net anders uit nadat de winkels dichtgingen: minder bezig zichzelf te verkopen, meer de plek waar mensen werkelijk naar terugkwamen. Een vrouw liep met twee boodschappentassen langs een uitstalling opblaasdolfijnen. Drie jongens zaten op het muurtje achter de speelhal en deelden een zak chips. De officiële gids had dat muurtje leeg gefotografeerd, waarmee het belangrijkste doel ervan werd gemist.

Thuis zat mam aan de keukentafel iets na te kijken terwijl ze toast at boven een bord dat ze was vergeten te gebruiken. Ze werkte op de administratie van de school, wat betekende dat mensen regelmatig aannamen dat ze elk probleem met een rooster kon oplossen. Soms kon ze dat ook. Hoe dan ook had ze er een hekel aan als ze als een wondermiddel werd behandeld.

“Manchester heeft gemaild,” zei ze. “De informatie over de huisvesting is binnen. Kijk ernaar als je zover bent.”

“Doe ik.”

“Niet tijdens het eten. Dan krijg je saus op het scherm en geef je het scherm de schuld.”

We aten samen. Pap vertelde over een klant die een lekke band had proberen te repareren met plakband voor cadeaupapier. Mam zei dat optimisme soms vergunningsplichtig zou moeten zijn. Ik vertelde over de gids, de twaalf uitstapjes en de ruzie over de treden.

“Drieënveertig,” zei pap.

“Dank je.”

“Die twee bovenaan tellen mee.”

Mam keek van hem naar mij. “Ik ben blij dat het gezin een standpunt heeft.”

Later, op mijn kamer, opende ik Nells tweede bijlage. Het was een voorgestelde planning, met kleurcodes maar nog niet onredelijk. Ze had ruimte overgelaten voor mijn uren in de winkel en voor dagen waarop ik niet kon. Onderaan stond ook een opmerking.

Ik ken je zomerrooster niet. Dit zijn voorstellen, geen instructies.

Ik las die zin langer dan nodig was.

De laatste keer dat we samen iets hadden gemaakt, had Nell een versie van onze overlevingskaart voor school naar een wedstrijd gestuurd. De versie die in de nieuwsbrief verscheen, droeg haar naam, niet de mijne. Ze zei dat mijn naamsvermelding bij de opmaak was geschrapt. Dat verklaarde misschien de nieuwsbrief. Het verklaarde niet waarom ze tijdens de schoolbijeenkomst met de oorkonde in haar handen stond terwijl ik op de derde rij zat te wachten tot ze mij zou noemen.

Op mijn veertiende had ik geen bruikbare woorden voor gekwetst worden door iemand van wie ik ook graag de hand wilde vasthouden. Ik had het woord prima, dat ik verkeerd gebruikte, en het vermogen om niet meer op berichten te antwoorden, dat ik nog slechter gebruikte.

Op mijn zeventiende had ik meer woorden. Ik was er nog niet van overtuigd dat ik ze in de buurt van Nell goed zou gebruiken.

Ik opende een antwoord en voegde mijn foto's van de route toe. De treden. Het afgesloten hek. Het bankje waarop iemand een telefoonnummer had overgeschilderd, maar de woorden BEL VOOR PLEZIER had laten staan, waardoor het een algemene filosofische instructie was geworden.

Toen schreef ik: Ik kan dinsdag- en donderdagmiddag. Zaterdagochtend soms. Verander de foto's niet en snijd ze niet bij zonder het met me te overleggen, alsjeblieft.

Ik staarde naar de laatste zin. Hij klonk formeel. Ik zei er ook iets mee wat ik nodig had om uit te spreken.

Ik stuurde hem voordat ik hem door een grap kon vervangen.

Nell antwoordde elf minuten later.

Natuurlijk. Hetzelfde voor ingrijpende tekstwijzigingen? We kunnen eerst opmerkingen plaatsen.

Ik schreef Ja.

Daarmee had het klaar moeten zijn. In plaats daarvan opende ik de eerste bijlage opnieuw en las de twee alinea's over plekken waar je alleen kon zijn zonder verdwaald te lijken nog eens.