Op ware grootte

Aan de muur leken de tentoonstellingspanelen groter dan op tafel.

Leila wist dat ze onmogelijk echt groter konden zijn. Toch was het zo. Op tafel zag ze de gemiste lijnen, de naden in het papier, het stuk dat ze had hersteld nadat de verf was uitgelopen. Aan de muur zouden andere mensen misschien eerst het werk zien en pas daarna de moeite die erin zat. Ze wilde het meteen weer van de muur halen en nog één ding aanpassen.

Armitage hield haar met een blik tegen.

“Ga aan de andere kant van het lokaal staan.”

“Ik wil alleen maar…”

“Dat weet ik. Ga eerst daar staan.”

Leila liep naar de deuropening. Vanaf die afstand vormden de drie werken een geheel. Het eerste volgde de heenreis, waarbij de negen haltes werden gemarkeerd door veranderingen in wat haar opviel, niet door keurige cijfers. Het tweede legde het interieur van de bus over de stad heen, onderbroken door de donkere vormen die ze ooit als schade had beschouwd. Het derde bleef in de kamer: spullen van drie mensen, gerangschikt zonder te doen alsof ze er allemaal gemakkelijk een plek vonden.

Het hotel was herkenbaar als een soort plek, niet als een adres dat iemand kon opzoeken. Het kamernummer ontbrak. Net als de herkenbare details die Nina haar had gevraagd weg te laten. Mams tas lag open op het bed, met de kleine foto zichtbaar tussen gewone spullen. Toby's huis had zijn gerepareerde dak en de lege plekken van de bomen die hij had weggegeven.

Leila zag wat er ontbrak. Ze zag ook dat ontbreken niet hetzelfde was als onafgemaakt zijn.

Dylan kwam naast haar staan.

“De middelste is nu beter,” zei hij.

“Dan voordat ik hem verpestte?”

“Ja.”

“Je bent niet verplicht dat te zeggen.”

“Dat weet ik. Ik vond de andere ook mooi. Deze voelt minder als een tekening van een raam en meer alsof je erachter zit.”

Ze keek hem aan. Dat was precies wat ze had gewild, zonder te weten hoe ze erom moest vragen.

“Dank je.”

Ze hielpen elkaar met de bordjes. Dylans model van de onderdoorgang had een lage tafel nodig zodat mensen erin konden kijken. Leila hield het kleed vast terwijl hij de onderplaat verplaatste. Eén hoek wiebelde en ze losten het op met opgevouwen karton, zonder het probleem tot een symbool van iets te maken.

Esme kwam na haar laatste les binnen met broodjes. Ze had geleerd eerst te vragen voordat ze eten bij het werk neerzette. Leila liet haar de panelen zien en wachtte terwijl zij keek.

“Je hebt de winkelwagen erin gezet,” zei Esme.

“Ja.”

“Weet de winkelwagenjongen dat?”

“Hij staat er niet op.”

“Zijn invloed is duidelijk.”

Leila lachte. Die vertrouwde spot luchtte haar op.

Toen las Esme de toelichting. Ze deed er langer over dan Leila had verwacht.

“Je vertelt mensen niet alles,” zei ze.

“Nee.”

“Goed.”

Leila leunde tegen de tafel, plotseling uitgeput nu het praktische werk bijna klaar was.

“Wat als mensen het alleen maar zielig vinden?”

“Sommigen misschien wel.”

“Wat als dat alles is wat ze zien?”

Esme bekeek de panelen. “Dan hebben ze het kartonnen huis gemist.”

Het antwoord verzekerde haar niet dat iemand goed zou reageren. Maar het herinnerde haar eraan dat er verschillende dingen waren om te zien.

Om vijf uur vroeg Armitage iedereen het gereedschap en verpakkingsmateriaal op te ruimen. De tentoonstelling was morgen. Het werk moest op een gegeven moment klaar zijn. Armitage maakte daar nu een tijdstip van.

Leila maakte nog één foto voor Anika, controleerde of er geen privéwerk van andere leerlingen op stond en stuurde hem met een kort bericht. Ze verontschuldigde zich niet voor de kwaliteit. Ze legde niet uit hoeveel beter het misschien was geworden als ze meer tijd had gehad.

Anika antwoordde later die avond: Ik kijk ernaar uit om het in het echt te zien. Als we elkaar zien, kun je me over je keuzes vertellen.

Leila las het bericht in de bus. Keuzes. Geen omstandigheden. Geen excuses. Ze keek naar de stad die achter haar spiegelbeeld voorbijschoof. Ze probeerde haar werk gewoon iets te laten zijn wat ze had gemaakt, geen zaak die ze steeds nog moest verdedigen.