Oude kartons

De achterklep van Anouks auto wilde niet omhoog blijven. Zij hield hem met één hand vast terwijl Vera het lege vlak achter de neergeklapte zitting bekeek. Er lag een deken, met daaronder een stevige plaat. De boodschappentassen waren eruit.

‘Hij doet dat alleen als het koud is,’ zei Anouk.

‘De klep?’

‘Ja. Niet de deken.’

Vera lachte. Ze hielp haar de doos met het lege verpakkingsmateriaal pakken en trok de klep dicht. De auto stond op een gewone plek naast De Werf. Op het ruitje van het buurthuis hing een bericht over een vergeten paraplu. Zij keek ernaar zonder te weten of de paraplu er nog was. Anouk had de toegangsdeur al opengedaan.

Sanne stond bij de kast. De twee dozen waren eruit en de tafel was weer vrijgemaakt. Deze keer had ze de stekker aan dezelfde kant gelegd als de laptop. Vera hing haar jas op en streek met haar hand over de lege ruimte waar ze vorige keer onder de tafel had gezeten.

Dorus kwam om tien uur met de thuisdoos. Hij droeg hem niet onder één arm, zoals Vera zich had voorgesteld. Hij hield hem vlak voor zich. Op de bovenkant lag de lijst die hij gisteren had ondertekend. Hij gaf die aan Anouk voordat hij de doos neerzette.

‘Alles zit erin,’ zei hij.

‘Dan kijken we het na,’ zei ze.

Hij ging naast de tafel staan. Sanne had genoeg ruimte gelaten voor de oude kartons, de huidige set en de kleine doos. Zij vroeg of Anouk zelf de volgorde wilde herstellen. Anouk knikte en deed haar sjaal af, die telkens voorover viel. Vera legde hem op de stoel naast haar jas.

Eerst ging de kleine doos open. De envelop met de bekende papieren lag bovenaan. Daarna de losse werkafdrukken. Dorus pakte ze op dezelfde manier uit als vorige week; nu stond Anouk dichterbij. Zij nam de twaalf niet stuk voor stuk in haar handen. Ze liet hem de cijfers tonen en keek de lijst na. Het derde beeld met de emmer bleef even zichtbaar.

‘Die heeft hier bij het raam gelegen,’ zei Dorus. ‘Er is niets bijgekomen.’

Anouk zette een teken bij de twaalf. De oude keuzelijst, de kopie van de recente opdracht en de materiaalnotities volgden. Hij vroeg haar de notities niet van elkaar te halen. Twee bladen hoorden bij één proef.

‘Dat zal ik zo houden,’ zei ze.

Vera zag hoe hij zijn handen daarna niet meteen terugtrok. Hij liet ze aan weerszijden van het stapeltje liggen. Er was geen vraag meer op papier over wie deze afdrukken mee zou nemen, maar hij was nog niet klaar met ze neerleggen.

Sanne maakte ruimte op de onderlegger. Dorus haalde de zeven oude montages uit de doos en legde ze daar in hun omslagen neer. De ring op nummer elf was maar half zichtbaar totdat Anouk het beschermvel teruglegde. Zij keek ernaar en telde toen door.

‘Zeven,’ zei ze.

Vera pakte op haar verzoek de lege doos van de andere kant. Ze hield alleen de doos vast; Anouk schoof zelf de onderste ondersteuning goed. De oude stukken hoefden niet rechtop tegen een stoel te staan terwijl zij de huidige set naliepen.

Sanne opende de eerste stichtingsdoos. Acht oude stukken kwamen vóór de eerste nieuwe. Anouk volgde ze met haar lijst. Bij nummer negen hield ze op. Ze legde het oude en het nieuwe naast elkaar, allebei ondersteund, met voldoende ruimte ertussen. Dezelfde deur. De oude aantekening hoorde op de achterkant van het linker exemplaar, niet op de rechter.

‘Deze gaat terug in de volgorde,’ zei ze.

Zij pakte het oude karton aan de randen. Sanne schoof de omslag open en Anouk legde het erin. Het nieuwe exemplaar ging naar een aparte stapel die Sanne direct op haar blad noteerde. Niet bij de gewone stukken die later zomaar voor een bruikleen gekozen konden worden.

Bij het tweede nummer ging het iets sneller. Daarna moesten zij stoppen omdat de lege beschermvellen opraakten aan die kant van de tafel. Vera reikte de stapel aan die Sanne had meegebracht. Dorus zei dat de nieuwe kartons beter recht bleven dan sommige oude. Anouk legde het stuk dat zij vasthield eerst veilig neer.

‘Ik wil de oude terug,’ zei ze.

‘Dat zeg ik niet.’

‘Wat zeg je dan?’

Hij keek naar de stapel. ‘Dat ze krom kunnen trekken als je ze daar thuis tegen de muur zet.’

‘Ik zet ze niet tegen de muur.’

Zij pakte het volgende. Vera zag hoe Dorus wilde helpen en zijn hand weer terugtrok. Hij had het over bewaren. Anouk had er een andere vraag in gehoord, misschien terecht. Voor hem was het nog steeds werk waarop hij kon aanwijzen wat beter zou kunnen. Voor haar was het de set die zij na maanden terugkreeg.

Sanne vroeg hem het nieuwe nummer op haar lijst aan te wijzen, zodat zij de juiste omslag erbij kon doen. Het gaf hem iets te doen dat nu nodig was. Hij boog zich over de regel, keek naar de twee stukken en wees de goede aan.

Zo schoven ze door de eerste doos. Bij nummer veertien draaide Anouk de achterkant nog eenmaal naar zich toe. De aantekening over de handkar. Zij hield het niet omhoog voor Vera, niet alsof het opnieuw bewezen moest worden. Haar blik bleef langer op het kleine handschrift rusten dan op de foto. Daarna legde ze het op zijn plaats.

Nummer vijftien hoorde in de tweede doos. Daar stond het ene nieuwe tussen dertien oude. Sanne nam het eruit en hield de omslag open. De laatste teruggevonden montage ging terug. De zeven nieuwe lagen nu afzonderlijk, met een blad waarop Sanne hun herkomst en de reden van bewaren beschreef. Anouk las het, Dorus ook. Zijn instemming werd erbij gezet.

De hele oude set lag weer in de twee dozen. Anouk liep de nummers vanaf het begin na. Veertien in de eerste, veertien in de tweede. De twaalf losse werkafdrukken en de documenten gingen in de kleine doos terug. Vera keek naar de plek waar ze eerder op tafel hadden gelegen. Daar bleef een lege rechthoek over in de grijze doek, niet schoner dan de rest, alleen vlakker.

‘Dan heb je alles,’ zei Dorus.

Anouk keek op. ‘Dit deel.’

Hij keek naar de doos in haar handen en begreep het voordat ze verder hoefde te praten.

‘Ja. Dinsdag de rest.’

De negatieven en contactvellen waren bij Bente en Otto. Op het overdrachtsblad stonden alleen de drie vandaag gecontroleerde groepen en de herstelde set. Anouk tekende voor wat zij had gezien. Sanne bevestigde wat uit de stichtingruimte vertrok. Dorus zette zijn naam bij de inhoud van zijn thuisdoos. Er kwam geen algemene zin boven waarin Anouk afzag van wat nog niet terug was.

Bij de makersvermelding ontstond alsnog een gesprek. Dorus had op de achterzijde van zijn exemplaar een regel toegevoegd: afdrukken Dorus van Esch. Hij vroeg of die overal mee zou gaan.

‘Bij het werk dat jij afgedrukt hebt,’ zei Anouk.

‘Bij alle achtentwintig.’

‘Ja. De opnamen van drie en vier zijn ook van jou. Dat hebben we gisteren aangegeven.’

‘Dan wil ik niet straks op een website alleen mijn naam onder het kopje betrokkenen.’

Sanne keek naar haar voorlopige tekst. ‘Je komt bij de juiste bijdrage. Maar de onjuiste collectieclaim wordt ook gecorrigeerd.’

Dorus vroeg of dat in één stuk moest. Hij vond dat het eruitzag alsof zijn afdrukwerk de fout was. Anouk zei dat ze de beschrijving van de beelden duidelijk wilde houden en de correctie apart wilde kunnen lezen. Sanne kon dat zo opstellen: feitelijke herkomst en rollen bij de beelden, daaronder of daarnaast de correctie van de eerdere aankondiging.

‘Niet ergens waar je eerst drie keer moet klikken,’ zei Anouk.

‘Nee,’ zei Sanne.

Vera had de neiging zich in de plaats van een bezoeker te gaan staan en uit te leggen hoe zo iemand een pagina las. Sanne schreef de twee punten al op. Haar vorige ongevraagde bemoeienis zat hier nog tussen hen in, ook wanneer zij nu iets bruikbaars dacht te weten. Zij hielp liever de dozen sluiten.

Het tweede deksel paste niet meteen. Sanne keek of er een omslag dubbel zat. Anouk haalde hem opnieuw vlak en probeerde het nog eens. Nu sloot het zonder druk. De verschillende afdrukken hadden hun eigen oude oneffenheden terug, en daar moest de doos weer omheen.

Dorus vroeg of hij nog een foto van de hele set mocht maken voordat Anouk vertrok. Zij zei dat ze de lijst met de aantallen had getekend. Voor zijn eigen administratie mocht hij de gesloten dozen met het overdrachtsblad fotograferen. Niet het hele werk opnieuw uitpakken. Hij leek een tegenwerping te zoeken, maar pakte uiteindelijk zijn telefoon en maakte die foto.

Vera liep eerst mee naar de auto om de achterklep vast te houden. Anouk schoof de plaat nog iets naar voren. Dorus bracht de kleine doos; Sanne de eerste grote. Zij zetten ze ondersteund in de voorbereide ruimte. De tweede kwam ernaast. Anouk controleerde dat niets tegen de binnenkant van de klep kwam en legde de schone deken zo dat de dozen niet konden schuiven. Het duurde langer dan Vera verwacht had, hoewel er maar een paar meter gereden hoefde te worden voordat zij de straat uit waren.

‘Ik rijd gewoon naar huis,’ zei Anouk toen zij klaar waren.

‘Ja.’

‘Ik hoef niet eerst nog iets op te halen.’

Ze zei het vooral voor zichzelf, dacht Vera. Dinsdag was er nog een andere rit. Vandaag hoefden de dozen alleen een keer naar haar eigen huis. Dorus stond aan de andere kant van de auto en keek naar zijn lege handen. Hij zei dat ze moest bellen als een van de beschermvellen toch niet paste.

Anouk bedankte hem daar niet voor. Ze zei dat ze dinsdag bericht zou geven als het andere deel was gecontroleerd. Hij knikte en deed een stap terug toen zij haar portier opende.

Vera zag de auto het parkeerterrein af rijden. Aan de uitgang moest Anouk wachten voor een fietser. Daarna reed zij door.

Terug in De Werf borg Sanne de zeven nieuwe montages apart op. Ze liet Vera zien waar het blad met de afspraak lag en sloot daarna de kast. Hugo kwam binnen om te vragen of de zaal om twaalf uur weer vrij was. Sanne keek op de klok en zei ja. Ze hadden nog een kwartier.

Vera hielp de tafel naar de gewone plek terugzetten. De doos van Sanne met extra beschermvellen bleef bij de kast. Op de vloer lag één elastiekje. Vera raapte het op en vroeg of het ergens bij hoorde. Sanne zei dat ze het niet wist en legde het in haar eigen la, bij de pennen.

‘Kom je dinsdag ook?’ vroeg ze.

‘Bij Bente. Als Anouk het nog wil.’

‘En hierna?’

Vera begreep dat Sanne niet de volgende afspraak bedoelde. Zij keek naar de ramen, de tafel en de kast die nu minder vol was. Ze had hier wekenlang een reden gehad om binnen te komen die voor de mensen die er werkten nooit gewoon werk was geworden.

‘Hierna heb ik het café,’ zei ze. ‘Maar ik wil de tekst wel zien. Wat over mijn ontvangst gaat.’

Sanne knikte. ‘Dat stuur ik.’

Buiten zat Vera's zadel vol kleine regendruppels. Zij veegde het af met een zakdoek die meteen uiteen begon te vallen. Op weg naar het café bedacht zij dat ze voor de middag zelf niets had gegeten. Ze zou eerst soep nemen en daarna Yasmin haar gewone pauze laten houden.