De zes stroken

De verkoopregel paste op één blad. Bente had de rest van haar lijst afgedekt en de betreffende bevestiging ernaast gelegd. Vera zag eerst het bedrag, vijfennegentig euro. Daarna de omschrijving: zes negatiefstroken uit de werkreeks, met hun zes bijbehorende contactvellen. Niet de hele doos, niet zes losse foto's.

Anouk bleef staan tot Bente haar een stoel toeschoof. Ze had de inhoudslijst al uit haar tas gehaald. De nummers die zij donderdag samen hadden opgeschreven stonden erop in Vera's handschrift. Zeventien tot en met tweeëntwintig. Bente wees op dezelfde nummers in de verkoopregel.

‘Otto Koster,’ zei ze. ‘Hij verzamelt foto's van dagelijks spoorwerk. Hij heeft betaald en de partij meegenomen. Donderdag heb ik hem gevraagd voorlopig niets over te dragen. Vrijdag hebben we elkaar gesproken; hij wilde dat doen.’

Vera keek naar de datum van de verkoop. Het was een gewone transactie geweest, vóór het affiche in haar raam, vóór Ria op haar vaste tijd op de brug had gestaan. Zij had geen van die gebeurtenissen nodig om de route te begrijpen. De spullen waren uit de ene werkruimte naar een winkel gegaan en daarna gedeeltelijk naar iemand die ze wilde hebben.

‘Wist hij dat het van mij was?’ vroeg Anouk.

‘Hij wist dat er werk van u bij zat. Niet dat Dorus het alleen in bewaring had.’

Anouk las de bevestiging. Er stond de afgesproken groep in, een verwijzing naar het werk met fietsen en manden, een bedrag en een afhaalafspraak. Geen huiskamers, geen familietafel, geen gemonteerde oude prints. De zes stroken hoorden bij de beelden waarin Vera bij een vluchtige blik vooral handen en randen van spullen zag. Kennelijk had iemand juist daarin iets gevonden dat hij in zijn eigen verzameling wilde bewaren.

‘Waarom deze?’ vroeg ze aan Bente.

‘Omdat hij naar het werk kijkt. Hoe er geladen werd. Waar mensen hun handen hielden, wat er op een kar paste. Hij koopt niet alleen treinen.’

Anouk liet haar blik op de verkoopregel rusten. Vera kon niet zien of haar dat troostte of alleen nog bozer maakte. Er was iemand geweest die haar werk op een manier bekeek die zij herkende, via een verkoop die nooit had mogen gebeuren.

Bente liet het blad liggen. Ze ging niet naar de volgende lade om nog meer klantgegevens te tonen. Zij wilde nu eerst Otto bellen, zoals afgesproken, en hem vragen of zij zijn gegevens aan Anouk mocht geven en of hij rechtstreeks wilde spreken. Ze had hem verteld dat de oorspronkelijke fotograaf kwam. Over een terugbetaling of teruggave hadden zij nog niets afgesproken.

‘Ik wil niet via u horen wat hij vindt,’ zei Anouk.

‘Daarom vraag ik het hem nu.’

Bente draaide haar telefoon naar zich toe en belde. Ze zei dat Anouk Meijer en Vera bij haar zaten, dat de beschreven groep overeenkwam met de ontbrekende nummers en dat Anouk zelf wilde spreken. Ze zette hem niet op de luidspreker voordat Otto wist dat er anderen aan tafel zaten. Pas toen hij daarmee instemde, legde ze het toestel neer.

Een mannenstem zei goedemorgen. Niet verschrikt, niet bijzonder hartelijk. Anouk stelde zich voor. Vera deed hetzelfde en beschreef haar rol in één zin. Ze had de presentatiemap aangenomen; ze keek op Anouks verzoek mee naar de routes.

Otto wilde weten wat er precies aan de hand was met zijn aankoop. Anouk keek naar de oorspronkelijke opdracht voor haar en vertelde dat zij vijf dozen voor bewaren en kopiëren had afgegeven, geen verkoopopdracht. Bente had twee dozen gekocht. Daaruit waren de zes stroken en zes contactvellen aan hem verkocht. Anouk wilde die stukken terug en vroeg hem eerst vast te stellen dat ze inderdaad nog als groep aanwezig waren.

‘Ze zijn er,’ zei hij. ‘Ik heb er niets uit gehaald voor een ander.’

Vera zag Bente haar schouders iets laten zakken. Anouk bewoog niet.

Otto vroeg of hij die opdracht mocht zien. Anouk wilde het relevante deel sturen, met de omschrijving van de werkdoos en haar afspraak met Dorus. Hij gaf zijn mailadres en stemde ermee in dat Bente zijn telefoonnummer aan haar doorgaf. Vera schreef het op een apart vel voor Anouk; niet in de algemene lijst van belangstellenden voor het café.

‘Ik heb daar gewoon voor betaald,’ zei hij.

‘Dat heeft Bente ons laten zien,’ zei Anouk.

‘Ik heb geen plan gehad om iets van u af te nemen.’

‘Dat zeg ik ook niet. Maar ik ben mijn materiaal kwijt en het ligt nu bij u.’

Hij bleef even stil. Vera hoorde aan zijn kant een stoel verschuiven en het geluid van papier. Misschien keek hij al in zijn eigen map, maar zij wist het niet. Hij vroeg of de ontbrekende groep ook de zes contactvellen betrof of alleen de negatieven. Anouk antwoordde beide. De vellen hoorden bij de stroken; zij wilde het materiaal in samenhang terug.

‘Dan moet u komen kijken,’ zei hij. ‘Dat kan morgen. Niet vanmiddag.’

Anouk pakte haar agenda. Dinsdagochtend kon zij. Vera keek in de hare; zij kon voor de gewone pauzeoverlap terug zijn als ze de afspraak vroeg hielden. Ze vroeg waar hij woonde, hoeveel reistijd zij moesten rekenen en of tien uur haalbaar was. Hij gaf zijn woonadres. Zijn verzameling stond in een eigen kamer; ze konden aan de voordeur aanbellen.

‘Wilt u ze dan klaarleggen?’ vroeg Anouk. ‘De zes stroken, de zes vellen en uw aankoopbevestiging.’

‘Dat kan. Ik wil eerst wel dat papier over die opdracht.’

Ze spraken af dat zij het die ochtend nog stuurde. De ontmoeting was een inzage en een gesprek. Otto beloofde niet al aan de telefoon alles mee te geven. Anouk bood ook geen geld aan om hem tot een afspraak te bewegen. Bente zei dat zij beschikbaar was voor overleg over de aankoop; zij ging de betaling van vijfennegentig niet ontkennen.

Vera keek naar het bedrag op tafel. Ze had verwacht dat het noemen ervan een nieuwe ruzie zou starten. Nu zat het midden in een werkbare afspraak die nog steeds nergens een teruggave garandeerde. Morgen kon Otto dingen vragen die Anouk niet wilde geven. Bente kon iets moeten betalen wat zij op Dorus wilde verhalen. Het was niet aan Vera om er nu alvast een ruil van te maken.

Na het gesprek herhaalde Bente de afspraak en stuurde Otto's contactgegevens met zijn toestemming aan Anouk door. Anouk controleerde het mailadres door hem eerst een korte bevestiging te sturen. Bente legde haar toestel weer naast de verkoopregel.

‘Ik wil een kopie van die regel,’ zei Anouk.

Bente maakte een afzonderlijk afschrift met alleen de betreffende transactie. Ze liet het aan Anouk zien voordat zij het uitprintte. Datum, omschrijving, zes nummers met hun vellen, bedrag en naam van de koper. Niet de overige klanten die boven en onder deze regel hadden gestaan. Ze bevestigde wat zij had verkocht.

Anouk legde haar exemplaar bij haar lijst. Vera keek naar de doos op de lage kast. Het overgebleven deel stond er nog. Ze hadden er donderdag veel tijd aan besteed, de gewone handelingen in de wachtzaal en de juiste volgorde. Nu liep er een route door naar iemand die een ander stukje werk belangrijk genoeg had gevonden om te kopen. De hele doos zou ooit weer naast de huiselijke doos moeten staan. Op dit moment pasten de afspraken nog maar net naast elkaar in Anouks map.

‘En de vijfde?’ vroeg Vera.

Bente schudde haar hoofd. ‘Die heb ik nooit gekocht. Ik heb deze twee gezien en meegenomen. Geen doos met losse werkafdrukken.’

Anouk sloot de map. ‘Die moet ik bij Dorus vragen.’

Ze zei niet dat zij wist wat daarin nu zat. Haar oorspronkelijke lijst beschreef de twaalf werkproeven en de stukken die erbij hoorden. Van de zeven oude montages hadden zij nog steeds geen verblijfplaats. Vera keek naar de nummers die zij bij De Werf had opgeschreven. Negen tot vijftien waren geen route. Het waren lege plekken waarvoor op tafel een ander exemplaar lag.

Ze vroeg Bente of zij Dorus inmiddels had gesproken. Bente had hem bericht over Anouks opdracht en gevraagd naar de verkoop. Hij had gezegd dat hij het wilde uitleggen. Er stond nog geen oplossing tegenover haar betaling. Zij zou daar zelf op terugkomen. Anouk vroeg of Bente haar bericht over de feitelijke aankoop en de reactie wilde bewaren. Dat wilde zij. Ze vroeg niet of Anouk haar melding wilde intrekken om het onderling vriendelijk te houden.

Het gesprek liep niet vanzelf naar de deur. Bente bleef zitten en keek naar het oude aanbod van Dorus dat Anouk had meegenomen. Zij kende de foto met de herstelde hoek. Ze had op basis daarvan om meer gegevens gevraagd, had daarna de dozen gezien en betaald. Tine had dezelfde foto ooit overgeslagen. Vera voelde hoe klein het verschil tussen die twee reacties was geweest en hoe groot de gevolgen.

‘Hij kon het goed beschrijven,’ zei Bente.

‘Omdat hij het kende,’ zei Anouk. ‘Dat is ook wat ik hem heb toevertrouwd.’

Bente keek op. Deze keer kwam er geen uitleg over eigen ervaring met verzamelingen achteraan. Ze stond op om de deur voor hen open te doen. De dozen bleven afgesloten in de achterruimte, zoals afgesproken. Anouk vroeg bij vertrek wanneer zij over de teruggave van het aanwezige deel verder konden spreken. Bente wilde eerst de ontmoeting met Otto afwachten en zelf advies inwinnen. Ze spraken af daar deze week opnieuw contact over te hebben. Geen nieuwe verkoop, geen verhuizing van materiaal in de tussentijd.

Buiten trok Vera haar handschoenen aan voordat ze haar fiets losmaakte. Anouk had haar telefoon al in de hand om Otto de opdracht te sturen. Ze zei dat ze dat liever thuis deed, met het goede document voor zich. Vera bood aan onderweg ergens te gaan zitten en kreeg een nee. Niet boos. Anouk wilde de oorspronkelijke tekst ernaast, niet nog een foto van een foto in de wind.

Ze fietsten samen terug tot de splitsing. Daar bleef Anouk staan en las de afspraak voor dinsdag nog eens voor. Tien uur. Aanbellen bij de voordeur van het woonhuis. Zes stroken met de zes vellen en de aankoopbevestiging. Vera herhaalde het, legde de route op haar telefoon vast en zei dat zij om negen uur bij Anouk zou zijn.

‘Ik stuur de stukken zelf,’ zei Anouk.

‘Dat weet ik.’

‘Ik zeg het ook tegen mezelf.’

Vera glimlachte. Ze stak haar telefoon weg en stapte op. Bij het café was de ruit leeg op de gewone naam en openingstijden na. Achter het glas zag zij Yasmin een bestelling opnemen. Er hing geen nieuw affiche dat de lege plek alvast goedmaakte.

Ze ging via de achterdeur naar binnen, hing haar jas op en pakte het schort van de haak. Haar afspraak voor de volgende ochtend stond in de agenda. Voor verder onderzoek maakte zij die avond geen afspraak; tot sluiting stond ze zelf achter de bar. Toen Yasmin vroeg wat zij nu wisten, noemde Vera geen dader die zij had ontmaskerd. Ze zei dat de verkochte zes gevonden waren en dat Anouk morgen met de koper ging spreken. Yasmin knikte, schoof een bord naar haar toe en vroeg of ze eerst deze bestelling wilde afmaken.