Een aangeboden collectie

Sanne had de aanbieding niet op het scherm klaarstaan. Ze haalde hem uit een ordner, samen met de ontvangstlijst. Vera herkende het papier met de achtentwintig regels. De aanbieding zelf had zij nog niet volledig gelezen. Eerder had zij Dorus' korte bericht zelf gelezen: eigenaar, samenhangende collectie. Nu lag de volledige getekende aanbieding voor haar.

Er stonden twee pagina's vol plannen, maar Anouk bleef bij de eerste alinea. Dorus bood als eigenaar een samenhangende collectie aan voor de presentatie. Niet alleen zijn afdrukwerk, niet alleen de twee opnamen die hij zelf had gemaakt. De dozen met de gemonteerde beelden waren als onderdeel van zijn verzameling beschreven. Onder de laatste pagina stond zijn handtekening.

Sanne zat tegenover hen en hield haar handen weg van het papier. Ze had Anouk gevraagd dit samen te bekijken voordat haar bestuursleden kwamen. Vera voelde de verleiding alvast iets bruikbaars te zeggen over de bon van Erik. Anouk had die bon echter zelf naast de aanbieding gelegd en was nog aan het lezen.

‘Wanneer heeft hij dit geschreven?’ vroeg ze.

Sanne wees de datum aan. Het was vóór de ontvangst van de twee dozen, ruim voordat Anouk naar de teruggave had gevraagd. De intakefoto's waren van die ontvangst.

Anouk haalde haar oorspronkelijke opdracht uit de tas. Ze vouwde hem helemaal open, ook de achterkant waar de voorwaarden voor bewaren en kopiëren doorliepen. Vera zag nu niet alleen de vijf groepen, maar de tijd ertussen: Anouk die dacht dat er gewerkt werd, Sanne die een aanbod aannam, Dorus die met beide afspraken in zijn hoofd naar het buurthuis reed.

‘Hier zegt hij dat het van hem is,’ zei Anouk, met haar vinger op het aanbod. ‘En daarna zegt hij tegen mij dat hij het op dinsdag via Vera terug heeft gegeven.’

Ze legde de afdruk van zijn bericht erbij. De twee verklaringen stonden nu naast elkaar. Vera keek naar Sannes gezicht. Zij keek naar de handtekening onder het aanbod.

‘Ik heb op zijn naam vertrouwd,’ zei Sanne. ‘En op wat hij ervan wist.’

Anouk vroeg haar niet of ze dat nog steeds deed. Ze vroeg wie de tekst ‘uit de collectie Dorus van Esch’ had geschreven. Sanne pakte haar pen en zei dat zij die had doorgestuurd. Dorus had het zo aangeboden. Sanne had de formulering overgenomen en de tekst geschikt gemaakt voor de aankondiging. Niet aan Anouk gevraagd. Ook niet bij de mensen die op de foto's stonden.

‘Dat laatste hoefde niet vanzelf voor ieder beeld,’ zei Anouk. ‘Maar je had mij kunnen vragen wat jij eigenlijk in handen had.’

Vera wilde haar blik afwenden. Dat affiche hing in haar eigen raam. Ze had de tekst niet alleen opgehangen; ze had hem aan iemand voorgelezen die had gevraagd of de foto's uit het station zelf kwamen.

Sanne noteerde wat Anouk zei. Het schrapende geluid van de pen duurde net te lang. Toen legde zij hem neer.

‘Ik heb het bestuur gevraagd de presentatie stop te zetten tot duidelijk is wat er teruggaat en onder welke voorwaarden iets eventueel getoond mag worden. Dat besluit kan ik niet in mijn eentje nemen. Ze zijn over een kwartier hier.’

‘Ik wil niet dat ze het materiaal “voorlopig maar” blijven gebruiken,’ zei Anouk.

‘Dat is ook niet mijn voorstel.’

Sanne las haar eigen conceptbericht voor. Er stond dat de herkomst en bevoegdheid om te presenteren onvoldoende waren gecontroleerd. Dat de aangekondigde presentatie daarom opgeschort moest worden. Dat het materiaal veilig bewaard bleef terwijl met de eigenaar werd afgesproken wat terugging. Anouk vroeg haar niet de term eigenaar zonder onderbouwing als nieuwe zekerheid rond te sturen, maar haar naam en de oorspronkelijke opdracht te noemen.

‘Er staat een getekend stuk van mij,’ zei ze. ‘Ik hoef niet “iemand die zich als eigenaar meldt” te heten.’

Sanne verbeterde de tekst. Vera had haar eigen blad vol kleine woorden willen schrijven om geen fouten te maken. Anouk deed het tegenovergestelde: ze haalde de omweg eruit.

De eerste bestuurder kwam met een fietstas waar een brood uit stak. Hij vroeg of hij die hier kon laten en wilde meteen horen of dit echt niet volgende week opgelost kon zijn. Sanne liet hem eerst zijn jas ophangen. De tweede kwam met haar telefoon nog aan haar oor, beëindigde het gesprek in de gang en ging naast hem zitten.

Vera kende hen niet. Ze stelde zich voor als degene die in het café de presentatiemap had aangenomen. Ze voegde er haar eigen affiche aan toe. Niet omdat zij over Anouks recht kon beslissen, zei ze, maar omdat zij de aankondiging had verspreid en vragen moest beantwoorden. De vrouw vroeg of de bezorger inmiddels had bevestigd dat er geen dozen waren geweest.

Vera schoof de foto van de volledige bon naar haar toe. Zij vertelde wat Erik over deze opdracht had gezegd. Anouk gaf het afhaalbericht erbij. Sanne legde de aanbieding aan de andere kant. De man trok zijn bril uit zijn fietstas en las, eindelijk, zonder tussendoor te vragen hoe snel het kon.

Hij bleef een tijd bij de zeven veranderde montages hangen. Vera liet Sanne uitleggen wat zij hadden vergeleken. Toen hij vroeg of de stichting niet gewoon nieuwe afdrukken had besteld, schoof Sanne haar voorafgaande instructie en Dorus' voorbereidingslijst erbij. Anouk wees erop dat zij de oude exemplaren terug wilde. Niet alleen dezelfde plaatjes.

‘Maar het kan dus zijn dat hij dat als dienstverlening zag,’ zei de man.

‘Daarover kan hij zelf spreken,’ zei Anouk. ‘De vraag hier is of u blijft aankondigen wat u niet op deze manier had mogen krijgen.’

Vera keek naar de vrouw naast hem. Die had de twee pagina's van de aanbieding weer op volgorde gelegd. Zij vroeg Sanne welke aankondigingen al verstuurd waren en wie materiaal op zijn eigen locatie had hangen. Voor het eerst ging het gesprek over een lijst die Vera zelf kon helpen afmaken.

De stichting had een bericht gestuurd naar haar vaste belangstellenden. Het buurthuis had het op het bord in de hal gezet. Vera had het affiche opgehangen en over een avond in haar café gesproken. Er waren nog geen kaartjes verkocht, maar er hadden zich wel mensen gemeld. Dat woord wel gebruikte zij bewust. Ze wilde niet dat hun naam op haar lijst straks als bewijs gold dat de schade gering was omdat niemand al betaald had.

Het bestuur besloot de presentatie op te schorten. Sanne formuleerde het besluit, las het terug en kreeg van de twee aanwezigen toestemming om het te versturen namens de stichting. Over een latere kleine presentatie werd niet alvast een datum gekozen. Anouk zei dat zij daarover pas iets wilde zeggen wanneer haar archief weer bijeen was en de vermelding klopte.

De bestuurder met het brood wilde nog bellen met Dorus. Anouk zei dat hij natuurlijk zijn eigen afspraak met hem moest bespreken, maar niet namens haar een oplossing mocht aanbieden. De man keek even alsof zij hem iets onfatsoenlijks toedichtte. Daarna knikte hij en schreef haar grens boven zijn eigen belnotitie.

Hugo kwam op Sannes verzoek het bord in de hal leegmaken. Hij trok de vier magneten van het affiche en liet ze tegen elkaar klikken. Er zat een afdruk in het papier waar iemand een punaise door had willen duwen voordat hij had gezien dat het bord niet van kurk was. Vera herkende de foto op het affiche. Zo vlak, met de titel eronder, leek het een afgerond plan. In de kamer lagen dezelfde beelden tussen andere stukken die nog ergens anders waren.

Sanne belde de beheerder van de website terwijl Vera en Anouk hun spullen opborgen. Ze vroeg het bericht te vervangen door de feitelijke mededeling dat de presentatie was opgeschort wegens onbeantwoorde vragen over de bevoegdheid om het materiaal te presenteren. Ze beloofde geen snel vervolg. Daarna belde zij een van haar vrijwilligers, die al mensen had uitgenodigd. Het tweede gesprek duurde langer, omdat de vrijwilliger zich verantwoordelijk voelde voor een oudere bezoeker die vervoer had geregeld.

Vera hoorde Sanne zeggen dat zij zelf die bezoeker zou bellen. Ze liep niet met haar jas al aan rond alsof de rest alleen nog uitvoerend werk was. Vera ging weer zitten en haalde haar eigen namenlijst uit haar agenda.

Een vrouw nam meteen op. Ze had Vera aan de bar verteld dat haar vader op zo'n foto kon staan en wilde de avond niet missen. Vera had daarop gezegd dat zij moest komen kijken. Nu moest zij uitleggen dat zij dat te gemakkelijk had aangeboden.

‘Is er iets met die foto's?’ vroeg de vrouw.

‘Met wie ze mocht aanbieden en met welke exemplaren hier zijn. Niet met uw vader. Ik weet ook niet of hij op een van de beelden staat.’

De vrouw zweeg. Vera zag haar voor zich met de telefoon aan haar oor, ergens tussen twee eigen dingen die zij niet voor Vera had onderbroken om een ingewikkeld antwoord te horen.

‘Dus ik hoef niet te komen.’

‘Niet voor die aangekondigde avond. Het spijt me dat ik dat al zo heb gezegd.’

‘Dan zeg ik het mijn zus. We zouden samen gaan.’

Vera bedankte haar niet voor haar begrip. Dat had de vrouw niet aangeboden. Ze vroeg of zij haar later mocht berichten wanneer er iets duidelijk en verantwoord te bekijken viel. De vrouw wilde dat wel, maar niet weer alleen een verwachting.

Het tweede nummer kwam op de voicemail. Vera sprak het bericht in en verstuurde de feitelijke mededeling ook schriftelijk. Het derde nummer was verkeerd overgenomen. Eén cijfer ontbrak. Ze voelde haar maag samentrekken, zo snel en gewoon kon zij nog iets niet netjes geregeld hebben. De naam kende Milan misschien van de bestelling. Ze schreef hem apart, zonder er een vinkje bij te zetten.

Anouk zat intussen met de vrouw van het bestuur te spreken over de bewaarruimte. Zij wilde weten wie toegang tot de dozen hield zolang ze hier stonden. Geen nieuwe sleutels, geen verhuizing naar een onduidelijke opslag. Sanne maakte de afspraak dat de dozen voorlopig in dezelfde afgesloten kamer bleven en dat niets zonder overleg voor presentatie werd gebruikt. De teruggave zelf moest met de volledige inventaris worden afgesproken.

Vera keek op de klok. Het was bijna twaalf. Ze moest terug, niet omdat er iemand naar haar onderzoek riep, maar omdat Yasmin voor haar pauze op haar rekende. Ze nam afscheid terwijl het gesprek nog doorging. Anouk zou zelf naar huis fietsen. Zij hoefden niet iedere stap als een paar af te leggen.

Bij het verlaten van De Werf zag Vera Hugo met het opgerolde affiche onder zijn arm. Hij vroeg of zij het papier wilde hebben voor het café. Ze schudde haar hoofd. Het hare hing er nog, zei ze. Dat moest zij zelf weghalen. Hugo trok het elastiekje rond de rol, zonder er een grap over te maken.

Het was niet druk buiten, maar Vera moest bij de eerste kruising twee keer wachten. Ze dacht aan de vrouw die haar zus zou bellen. Er zouden meer telefoongesprekken gevoerd worden dan op haar lijst stonden, allemaal zonder dat zij erbij was om haar woorden te verbeteren.

Terug in het café gaf Yasmin haar de kassaoverdracht. Vera vroeg naar de klant met het ontbrekende cijfer, maar Yasmin kende de naam niet. Ze kon Milan er later een bericht over sturen. Vera zette de lijst in het zicht naast haar agenda en pakte het bonnenblok voor een tafel die al even wachtte. Toen zij langs het raam liep, keek een man van buiten naar het affiche. Ze bleef staan, duwde de deur open en zei dat de aangekondigde presentatie voorlopig niet doorging. Hij vroeg waarom. Zij vertelde het hem, nog met het lege dienblad onder haar arm. Daarna hing ze een witte mededeling over de aankondiging, zodat niemand de oude belofte ongehinderd bleef lezen. Het papier bedekte de foto en de titel; voor de lijmresten en het hele affiche moest zij na de drukte terugkomen.