Niet alle klokken

Mara was te vroeg voor de lunch en te laat om nog terug te gaan. Haar fiets stond tegen het hek bij de kerk, op de enige plaats waar een andere fiets niet dwars voor haar stuur kon worden gezet. Ze had haar tas aan de binnenkant van de winkeltoonbank gelegd en was naar het gootsteentje gelopen. Daar stond een kopje met twee theezakjes erin. Ze haalde ze eruit, drukte ze tussen twee lepeltjes uit en wist pas daarna dat ze het kopje helemaal niet nodig had.

Ada kwam uit de zijruimte met haar bril op haar hoofd.

‘Ik heb er nog niet één gegeten,’ zei ze.

‘Wat?’

‘Van die broodjes. Als je daarvoor naar de zak kijkt.’

Mara keek naar de klok boven de deur. Niet om te zien of haar moeder wel op tijd at; ze moest zelf om één uur weer bij het bureau zijn. De klant had het overleg naar voren gehaald. De eerste locatie van de tentoonstelling ging donderdag opgebouwd worden en vrijdag open. Hester van Roon wilde nog één portret toevoegen. Er waren al portretten genoeg. Mara had gezegd dat ze ernaar zouden kijken, omdat dat minder definitief klonk dan nee.

‘Je zei twaalf uur,’ zei Ada.

‘Het is tien voor.’

‘Dat zie ik.’

Ze wees niet naar de klok. Ze maakte haar handen schoon, zette een leeg bakje aan de andere kant van de werkbank en draaide de lamp uit. Mara pakte de tas met broodjes. Ze had expres twee verschillende gekocht. Als haar moeder de eerste koos, bleef haar keuze over; nam Ada de andere, dan had zij die eigenlijk net gewild. Bij de bakker was het eenvoudiger geweest om gewoon allebei hetzelfde te nemen.

Ze gingen achter in de winkel zitten. De deur naar de kleine ruimte bleef open, zodat Ada de bel kon horen. Er lag een donkere doek over een uurwerk. Mara herkende verder niets. Wel zag ze haar eigen schemavel niet liggen. Dat had ze meegenomen, dat wist ze, en toch had een klein deel van haar verwacht dat Ada een nette versie zou hebben gemaakt.

‘Hoe was je weekend?’ vroeg haar moeder.

‘Ik heb thuis gewerkt.’

‘De hele tijd?’

‘Nee. Gewassen. Naar de supermarkt. Naar die voorstelling met Ellen ging niet door.’

Het was niet de voorstelling geweest. Ellen was verhuisd en had een doos gevonden met twee kaartjes die allang verlopen waren. Ze hadden er samen om gelachen in een bericht. Mara had de dingen tot één bezoek samengevoegd. Ze nam een hap en zei dat Ellen nu lager woonde, met een balkon.

‘Dat is wel handig,’ zei Ada.

‘Twee trappen minder. Maar de woonkamer is smaller dan ze dacht.’

Ze wilde vertellen over een kastje dat door het draaien van de verhuisdeur niet paste. In plaats daarvan pakte ze haar telefoon, omdat het scherm oplichtte. Hester. Ze liet hem liggen. De naam bleef lang genoeg staan om door haar moeder gelezen te worden. Ada vroeg er niet naar.

Bij de tweede hap ging de winkelbel. Ada keek naar de tijd.

‘Dat is vroeg.’

Mara legde haar broodje neer. ‘Moet ik—’

Haar moeder was al opgestaan.

Remco de Wit stond voor de toonbank met een papieren boodschappentas en een rol tape in zijn hand. Op zijn jas zat het embleem van sportvereniging de Zoom. Hij zei dat hij even had gewacht bij de bakker, omdat hij geen parkeerplaats kon vinden en daarna dacht dat hij dan wel eerder kon komen. De boodschappentas zette hij zo neer dat hij beide handen vrij had.

Ada wees hem de klantenstoel. ‘Ik was nog aan het eten. Twee minuten.’

‘Ik kan ook blijven staan.’

‘Daar eet ik niet sneller van.’

Ze kwam terug en nam de laatste twee happen van haar broodje. Mara bleef zitten. Ze kon door de open deur het bruine papier van de tas zien, met aan één kant een rond wit etiket. Geen klok stak eruit. Ze vroeg zich af waarom de man tape had meegebracht en besloot dat de vraag haar niet aanging.

Ada dronk water en zette het glas opzij. Ze keek Mara aan.

‘Wil je hier blijven? Of moet je terug?’

‘Ik heb nog een halfuur.’

Ze nam haar eigen broodje mee naar de klantenstoel, maar Remco zat erop. Mara bleef bij het uiteinde van de toonbank staan. Dat voelde onbeleefder dan zij had bedoeld, alsof ze kwam controleren wat hij wilde. Remco knikte naar haar broodje.

‘Ik heb die met omelet. Zaten er bijna geen andere meer.’

‘Die had ik ook nog wel gewild,’ zei Mara.

‘Volgende keer eerder.’

Hij had geen grap gemaakt. Hij haalde uit de tas twee broodjes en stopte er één in zijn jaszak. Het witte etiket was de prijs geweest. De tape legde hij op de toonbank.

Ada had de bon van de grote ronde klok al voor zich. Ze liep hem met Remco na. De klacht was dat hij niet betrouwbaar bleef lopen. De buitenkant hoefde niet nieuw te worden, de wijzerplaat moest leesbaar blijven en de slinger hoorde bij deze klok. Ada had een afspraak gemaakt voor begin december. Mara luisterde naar de datum en zag hoe Remco die in zijn telefoon zette. Die klok hing al langer niet meer in de kantine.

‘We hebben nu zo'n ding van de bouwmarkt,’ zei hij. ‘Als het druk is zie je alleen de grote wijzer.’

‘Er komt dus geen andere wijzerplaat in deze,’ zei Ada.

‘Nee, dat zeg ik ook niet. Die van de bouwmarkt.’

‘Dan is het goed.’

Ze liet hem zien hoe de houten kast stond opgeborgen. Er zat een beschermende strook om de onderrand. Remco bukte zich, trok zijn jas omhoog bij zijn schouders en las de naam op de kaart. Daarna kwam hij terug naar de toonbank.

‘We hebben nog twee,’ zei hij.

Ada had haar hand al naar de pen gebracht.

‘Een in de bestuurskamer en eentje achter in het oude materiaalhok. Die van de bestuurskamer gaat steeds langzamer. De andere doet het niet. We ruimen daar op voor de vrijwilligersavond.’

Mara keek naar de rol tape.

‘We waren alle spullen aan het nummeren,’ zei Remco, alsof hij haar blik had opgevangen. ‘Anders haalt iemand iets weg waarvan een ander denkt dat het van hem is.’

Ada draaide haar bon om. ‘Wat voor klokken zijn het?’

Remco zocht foto's op zijn telefoon. Er verscheen eerst een hond die met zijn neus in een plastic krat zat. Hij veegde hem weg en legde de telefoon plat op de toonbank. Ada boog voorover. Mara zag haar gezicht in het scherm weerspiegeld: een strenge halve kin boven een rechthoekige klok.

‘Deze kan ik niet op die foto beoordelen,’ zei Ada.

‘Ik kan ze morgen halen. Of donderdag. Ik heb liever dat alles tegelijk klaar is, dan kunnen we die muur weer doen.’

‘Wanneer is die avond?’

Hij noemde de vrijdag in de week na de afgesproken aflevering. Het lag vlak na de datum van de grote klok. Mara kon de twee afspraken bijna in een kolom onder elkaar zien vallen. Haar moeder schreef de vrijdag niet op. Ze hield nog wel de pen vast.

‘Dan moet ik ze eerst zien,’ zei Ada.

‘We willen er best een bedrag voor uittrekken. Het is niet dat u het tussendoor moet doen.’

Hij schoof de telefoon iets verder. Ada vergrootte een hoek van de wijzerplaat. De hele foto werd onscherp. Ze trok haar vingers weer naar elkaar en keek naar de andere klok. Het glas weerspiegelde een tl-buis. Remco hield zijn hand erboven om de weerspiegeling weg te maken. Dat hielp natuurlijk niet; het was een foto van een reflectie. Hij merkte het zelf en haalde zijn hand terug.

Mara pakte haar tas. Ze had moeten blijven zitten of weggaan. Hier staan met haar jas over haar arm maakte van iedere pauze een vraag aan haar.

‘Ik heb de eerste aangenomen,’ zei Ada. ‘Daar wil ik me aan houden. Die twee krijg ik er niet voor dezelfde tijd bij.’

‘Ook niet als we die datum een week opschuiven?’

‘Dan heb ik ander werk dat ik al heb aangenomen.’

Remco keek naar de beschermde kast tegen de muur. ‘Maar die ene grote is wel echt voor die tijd?’

‘Volgens de afspraak op deze bon.’

‘Ik vraag het maar. We kunnen niet alles ophangen nadat de tafels er staan.’

Ada draaide de bon naar hem toe. Ze wees naar de regel die hij net in zijn telefoon had gezet. Geen vroeger einde, geen belofte dat de tweede en derde klok misschien alsnog konden. Mara zag dat haar moeder een klein gaatje in het papier had gemaakt met de punt van de pen. Er stond geen nieuw woord.

‘Dan moet ik voor die andere twee iemand zoeken,’ zei Remco.

‘Ja.’

‘We hadden het liever bij elkaar gehouden.’

‘Dat begrijp ik.’

Ada legde de pen neer. Het was geen antwoord waarmee Remco iets kon oplossen. Hij pakte de telefoon en belde, nog op de stoel, naar iemand van zijn bestuur. Hij sprak een andere taal tegen die persoon: minder uitleg, meer losse namen en een dag die werd afgewezen. Mara hoorde dat ze de volgende week naar een plaats aan de andere kant van het kanaal gingen. Er was kennelijk al iemand genoemd die daarnaar kon kijken.

‘Hij heeft wel plaats voor onderzoek, zegt Henk,’ zei Remco nadat hij ophing. ‘Of dat betekent dat ze op tijd klaar zijn, weet ik niet.’

Ada knikte. Ze gaf hem een kopie van de bon voor hun grote klok. Hij vouwde hem dubbel en stak hem achter zijn telefoon. Daarna pakte hij de tape en zijn broodje. Hij vroeg nog of hij de lege tas in haar papierbak mocht doen. Ada wees waar die stond.

Toen de deur dicht was, keek Mara naar haar moeder.

‘Daar is wel iemand anders voor,’ zei ze.

Ada verzamelde de papieren. ‘Dat moet nog blijken.’

‘Hij had in elk geval een naam.’

‘Dat is niet hetzelfde.’

Mara voelde de teleurstelling die soms kwam wanneer haar moeder haar niet hielp een gebeurtenis af te ronden. Ze had willen zeggen dat dit goed was gegaan. Ada ging terug naar haar boterhamzak en haalde de kruimels van de werkbank. Het gesprek had haar twee nieuwe opdrachten kunnen opleveren. Het had haar nu vooral twintig minuten gekost.

Mara at haar laatste hap. De omelet die zij bij de bakker niet had gekozen, was in Remco's jaszak verdwenen. Ze moest nog naar buiten voordat het één uur werd.

‘Die twee van maandag,’ vroeg ze bij de deur. ‘Weet je al iets?’

Ada begreep welke ze bedoelde. De man had donderdag zijn beloofde telefoontje gekregen. Hij had gekozen voor beoordelen en daarna een gewone reparatieafspraak, zonder de vrijdag van Mara. De andere klok moest wachten op antwoord over onderdelen. Beide stonden nog in de winkel, met een nieuwe notitie. Mara hoefde niemand terug te bellen.

‘Goed,’ zei ze.

‘Je broodjezak.’

Ze had hem op de toonbank laten liggen. Ze nam hem mee.

Bij haar fiets belde ze Hester terug. Ze liep daarbij niet door; het straatje voor de kerk was te smal om langs de bakfiets van een bloemist te sturen terwijl ze een telefoon vasthield. Hester wilde weten of die vierde portretfoto nog op het laatste paneel kon. Het bestand zat volgens haar al in de goede map. Mara keek op de tijd.

‘Ik moet het met Lotte bekijken,’ zei ze.

‘Dat dacht ik al. Ik heb haar gisteren zelf gesproken.’

Er was dus een gesprek dat zij niet had gehoord. Mara voelde zich meteen buitengesloten en wist dat het geen goede reden was om ja te zeggen. Ze vroeg wat Lotte precies had toegezegd. Hester zei dat er ruimte leek, als de tekst kort bleef. Dat kon van alles betekenen. Mara beloofde die middag antwoord, na overleg. Ze gaf geen nieuwe drukdatum.

Op kantoor stond Lotte met twee papieren proefvellen op de vloer. Ze had haar schoenen uitgetrokken om ze niet vuil te maken en schoof de vellen tegen elkaar met haar sokken. Het vierde portret lag naast het laatste paneel. Het paste bijna.

‘Dat is precies het probleem,’ zei Lotte toen Mara keek.

Mara hing haar jas op. De map met de maten van de eerste locatie lag op haar bureau. Op het bovenste blad had zij zelf twee getallen overgenomen van een foto die Hester had gestuurd. Er stond geen paraaf van de opbouwploeg bij. Ze wilde eerst naar het portret kijken, omdat daar iemand naast stond die het kon uitleggen.

Ze bleef bij Lotte staan tot ze samen hadden besloten welk beeld naar de latere panelen kon. Daarna belde ze Hester. Het nieuwe portret ging deze ronde niet mee. Hester zuchtte, vroeg of het voor de tweede locatie alsnog kon en nam het antwoord aan. Pas toen Mara weer zat, schoof ze de matenmap onder haar toetsenbord vandaan. Op de agenda stond donderdag met een dikke lijn. Daaronder, in een andere kleur, stond Ellen. Zes uur. Helpen met de dozen die nog dicht waren.

Ze liet beide afspraken staan.