Werkexemplaren

Dorus had een strook papier tussen zijn jas en de rits zitten. Hij trok eraan terwijl Anouk de deur vasthield. Het papier scheurde bij het uiteinde.

‘Laat maar even,’ zei ze. ‘Kom eerst binnen.’

In de gang haalde hij het restant los. Het was een afhaalstrookje van een onderdelenwinkel. Hij vouwde beide stukken in elkaar en stopte ze in zijn zak. Vera zag dat hij geen doos had meegebracht. Alleen een dunne map, met een elastiek om de onderste hoek.

Anouk had hem voor elf uur gevraagd. Zij wilde weten wat hij nog had en hoe het terug kon komen, had ze aan de telefoon gezegd. Niet alvast een prijs afspreken voor een probleem waarvan ze de omvang nog niet konden controleren. Vera was erbij op haar verzoek. Ze had tijd tot het begin van de middag en haar fiets tegen het hek gezet. Op donderdag had Milan les; vandaag was geen dag waarop zij ongemerkt langer weg kon blijven.

Dorus legde de map op tafel en ging niet zitten voordat Anouk de stoel aanwees. Hij schoof hem een klein stukje achteruit. Het ene achterpootje kwam op de voeg tussen twee vloerdelen terecht. Zijn schouder bewoog bij iedere verschuiving mee, tot hij de stoel eindelijk vlak had staan.

‘Ik wil niet dat alles wat ik gedaan heb straks nergens meer staat,’ zei hij.

Anouk bleef tegenover hem staan. ‘Je hebt twee opnamen in de selectie gemaakt. Dat staat niet ter discussie.’

‘Het afdrukken ook niet?’

‘Dat kan erbij. Maar we praten vandaag over de spullen.’

Vera zag de korte beweging waarmee hij zijn map dichterbij trok. Hij schoof het elastiek eraf en haalde geen foto's tevoorschijn, maar twee rekeningen. Bovenaan de ene stond een naam die zij niet kende. Bij de andere stond betaald met een klein vinkje erachter. Anouk ging nu ook zitten.

‘Dit is wat ik deze maand nog krijg,’ zei hij.

Zij keek niet meteen naar de bedragen. ‘Voor we daar zijn: welke doos is nog bij jou?’

‘Mijn werkexemplaren.’

‘De vijfde doos?’

‘Die kleine met die proefafdrukken, ja. Niet nog een doos negatieven.’

Vera hoorde zichzelf inademen. Ze had geweten dat er een groep overbleef die niet bij de stichting, Bente of Otto was. Dat was niet hetzelfde als hem rustig horen zeggen dat de doos nog bij hem stond. Anouk haalde de inhoudslijst uit haar eigen map en legde hem voor zich neer.

‘Twaalf werkafdrukken, de keuzelijst en de papieren van de opdracht.’

Hij keek naar het blad. ‘Er liggen ook aantekeningen van mij bij.’

‘Die hoeven niet weg. Ik wil zien wat er ligt.’

‘Ik kan ze hier brengen.’

Anouk schudde haar hoofd. ‘Ik wil eerst bij jou kijken. Naar de doos zoals die er nu is.’

Het was een gewone zin, zonder stemverheffing. Dorus zat met twee vingers onder het losgeraakte elastiek. Hij liet het tegen de map terugveren.

‘Denk je dat ik iets uit ga zoeken voordat ik kom?’

‘Ik wil niet opnieuw een selectie ontvangen zonder te weten wat de selectie is geweest.’

Hij keek naar Vera. Zij keek naar de lijst, waar geen handschrift van haar op stond. Het was niet haar beurt om zijn vraag minder onaangenaam te maken. Anouk had hem gesteld, en Dorus zou haar moeten antwoorden.

‘Het is mijn werkruimte,’ zei hij. ‘Daar ligt ook werk van andere mensen.’

‘Dat hoef ik niet te zien.’

‘En mijn eigen afdrukken.’

‘Die doos op tafel. Meer vraag ik nu niet.’

Hij wachtte. Vanuit de straat klonk het sissende geluid van een schoonmaakwagen. Vera zag door het raam alleen de bovenkant; het ding bewoog langzaam langs de geparkeerde auto's.

‘Vrijdagmiddag dan,’ zei Dorus. ‘Ik moet 's ochtends iets afleveren.’

Anouk vroeg hoe laat. Halfvier, stelde hij voor. Vera kon, zei ze. De vervanging voor vrijdag stond al vast. Ze schreef het tijdstip bij de afspraak die zij in haar telefoon had gezet, niet als extra blok in Milans rooster.

‘Jij zet de doos neer,’ zei Anouk. ‘We kijken samen wat erin zit. Je andere opdrachten en je huis blijven erbuiten.’

‘En niet meteen alles fotograferen.’

‘Daar zal ik het over vragen als dat nodig is.’

Hij knikte, trok de rekening met het vinkje onder de andere uit en draaide die naar haar toe. De naam was afgedekt door een gevouwen hoek. Vera kon alleen zien dat het om een klein afdrukwerk ging.

‘Ik heb niet vierhonderdtachtig liggen.’

Anouk vouwde haar handen. ‘Dat weet ik niet. Jij hebt het geld ontvangen.’

‘Dat is naar de achterstand gegaan.’

‘Dat had je eerder moeten zeggen.’

Vera wilde hem vragen hoeveel achterstand er nog was. Anouk was al bij zijn volgende regel.

Op zijn vel stond honderdtwintig, onderstreept. Daaronder drie volgende maanden, met steeds hetzelfde bedrag. Hij had het eerst in een andere verdeling geprobeerd; Vera zag een regel die zwaar was doorgestreept. Ze kon niet lezen wat er had gestaan.

‘Dit kan ik nu missen,’ zei hij. ‘Als de vaste dingen betaald zijn. Dit komt uit dat kleine werk dat al klaar is. Die andere drie moet ik nog opzijzetten.’

‘Wat als die opdrachten niet komen?’ vroeg Anouk.

Hij tikte op de rekening. ‘Deze zijn er.’

‘Ik bedoel daarna.’

‘Dan moet ik het anders regelen.’

Zij keek naar zijn drie maanden. ‘Daar kan Bente nog geen ja tegen zeggen. En ik ook niet namens haar.’

‘Ik zeg niet dat jij dat moet.’

Vera dacht dat hij het wel gehoopt had. Dat kon zij niet horen in de woorden die hij nu gebruikte. Hij schoof het vel terug en streek de hoek van de bovenste rekening glad. Het vinkje verdween onder zijn hand.

Anouk vroeg hem of die honderdtwintig uit geld van een nieuwe klant kwam die nog niets terug had. Hij schudde zijn hoofd. Afgerond werk, zei hij. Er waren andere opdrachten waarvoor hij nog iets moest doen; dat geld had hij niet in zijn rijtje gezet. Hij wees de posten aan. Anouk bekeek het zonder zijn rekeningen naar zich toe te trekken.

‘Ik wil vrijdag de doos zien,’ zei ze. ‘Daar beginnen we. Daarna moet het terug naar waar het hoort. De geldafspraak gaat tussen jou en Bente. Ik wil weten dat mijn spullen terug kunnen zonder dat ik ze opnieuw moet betalen.’

‘Dat laatste vroeg ik niet.’

‘Dan zijn we het daarover eens.’

Er kwam geen prettig gevoel over tafel bij die overeenstemming. Dorus borg de rekeningen op. Vera schoof haar eigen notitie naar Anouk: vrijdag, halfvier. Ze had eronder geschreven dat het om de vijfde doos ging.

‘Zal ik dat in een bericht zetten?’ vroeg Anouk hem.

‘Ja. Anders heb ik het alleen op dat afgescheurde ding in mijn zak.’

Toen hij weg was, ruimde Anouk de stoelen niet meteen op. Ze bleef bij het raam staan tot hij zijn fiets van het hek had gehaald. Hij trok met zijn duim langs de rand van het zadel en stapte op. Er was niets ongewoons te zien aan de man die de straat uit reed.

‘Hij zegt het zo gemakkelijk,’ zei ze.

Vera wist niet welk deel ze bedoelde. Dat hij de doos had, dat het werkexemplaren waren, dat hij het geld niet meer had. Ze vroeg het.

‘Dat ik denk dat het met die rekeningen weer over iets anders gaat,’ zei Anouk. ‘Dat ik dan straks uitleg waarom ik de foto's wil.’

Ze pakte de inhoudslijst en stopte die terug. Haar hand bleef even op de map liggen.

‘Wil je dat ik Sanne bel over de andere dozen?’ vroeg ze.

‘Laten we haar samen bellen. Dan hoor ik het ook.’

Sanne zat op haar werk en vroeg of het over vijf minuten mocht. Anouk zette thee. Vera ging op de keukenkruk zitten, buiten bereik van de papieren, en keek naar het kleine prikbord naast de koelkast. Er hing een kaart van iemand die aan zee was geweest. Op de foto stond geen mens. De afzender had er met een dikke pen één in getekend.

Toen Sanne terugbelde, nam Anouk het gesprek aan. Zij legde uit dat Dorus vrijdag de thuisdoos zou tonen en dat ze met de stichting wilde afspreken hoe de twee daar aanwezige dozen konden terugkomen.

‘Ik wil niet dat we wachten op een nieuwe tentoonstelling om iets terug te geven,’ zei ze.

Sanne zei dat haar bestuur de overdracht wilde laten controleren tegen de ontvangstlijst. Die kon in De Werf plaatsvinden; de tafel en de ruimte waren beschikbaar. De twee dozen waren daar en zouden daar blijven. Het was niet nodig om ze voor een gesprek naar het café te brengen.

‘Dat had ik ook niet gevraagd,’ zei Vera.

‘Nee. Ik zeg het omdat er gisteren iemand voorstelde ze alvast bij jou neer te zetten. Dat heb ik niet gedaan.’

Vera zag haar eigen lage plank voor zich, waar nu een doos servetten stond. Ze had eerder in de week misschien nog gezegd dat het wel paste. Anouk vroeg verder naar de grote afdrukken. Ze wilde de set compleet kunnen controleren, ook als er later over een bruikleen gesproken werd.

Sanne bevestigde dat de afdrukken niet stilletjes opnieuw zouden worden gemengd. De huidige set bleef bij de twee dozen, haar foto's bij de ontvangstlijst. Ze spraken nog geen definitieve dag af; eerst wilde Anouk vrijdag hebben gekeken. Als zij daarna een datum doorgaf, kon Sanne de tafel en haar eigen tijd reserveren. Zij had ook ander werk in De Werf, zei ze, en niet iedere middag was vrij.

Anouk schreef op wat er afgesproken was. Het bericht aan Dorus ging daarna weg: de tafelafspraak bij hem thuis, met de doos en de bijbehorende inhoud. Geen akkoord op zijn geldvoorstel. Ze liet Vera alleen de laatste zin lezen om te controleren of er iets dubbelzinnigs in stond.

‘Nee,’ zei Vera. ‘Dat is duidelijk.’

Het was kwart over twaalf. Ze nam afscheid en reed naar het café. Onderweg begon het zacht te regenen, niet genoeg om haar regenbroek te willen aantrekken. Ze dacht na over de vrijdagmiddag en over de zeven afwijkende afdrukken die nog in De Werf lagen. Ze wist nu waar alle vijf dozen terecht waren gekomen. Wat er in de thuisdoos bij zat, had zij niet gezien.

Yasmin stond achter de kassa een rol muntjes open te maken. Het papier ging niet langs het aangegeven lijntje kapot. Ze had al drie muntjes in de hand en de rest zat nog klem.

‘Jij kunt vast iets met een schaar,’ zei ze.

Vera haalde er een uit de la en knipte voorzichtig langs de zijkant. Daarna zette ze haar fiets naar binnen en hing haar natte jas apart. Voor haar eigen middag lagen er geen fotoafspraken meer. Ze moest een bestelling afmaken en had iemand beloofd terug te bellen over een tafel bij het raam. Toen ze diens nummer intikte, zag ze dat ze bij aantal personen een vraagteken had gezet.

De man nam op met zijn achternaam. Vera vroeg eerst met hoeveel ze kwamen. Vier, zei hij. Geen bijeenkomst, alleen koffie voor een reis die ze samen maakten. Ze schreef vier op en vroeg hoe laat. Haar regenjas lekte intussen een klein rondje op de vloer. Ze schoof de kapstokmat eronder en luisterde verder.