De herstelde hoek

De foto kwam binnen terwijl Vera de lege krat voor de melk onder de bar schoof. Haar telefoon trilde tegen het hout. Ze dacht dat Milan iets over de avond vroeg, maar het was Anouk, die eerst alleen een beeld had gestuurd en daarna een bericht: Kijk naar de hoek links onder.

Op de foto stonden twee dozen op een vloer. Achteraan een poot van een werktafel, rechts een afgesneden stuk stoel. Het was zo'n foto die iemand maakte omdat een ander wilde weten hoe groot iets ongeveer was. Er stond geen liniaal naast, geen keurige inhoud uitgespreid. Vera zag op de voorste doos het cijfer drie en twee stroken versterkingstape die elkaar bij de onderste hoek overlapten.

Ze zette haar koffie op het schap en belde Anouk terug. Yasmin stond bij de kassa en wees vragend naar de krat. Vera trok hem verder onder de bar voordat ze opnam.

‘Wat kijk ik naar?’

‘Een foto die Dorus heeft rondgestuurd. Tine vond de mail toen ze zocht naar dat oude overzicht.’

Vera vergrootte de hoek. De tape was dof, op één plek wit waar hij dubbelgevouwen zat. Ze kende de doos niet goed genoeg om te roepen dat het hem was. Op Anouks inhoudslijst was de herstelde hoek genoemd om doos drie te onderscheiden van de andere. Dat had iets anders betekend toen die dozen nog gewoon bij Dorus moesten staan.

‘Er zit een bericht bij,’ zei Anouk. ‘Ik stuur je het geheel. Niet alleen de foto.’

Vera vroeg wanneer ze kon komen. Yasmin keek op, niet boos, maar Vera zag de bestelling die voor haar lag. Ze beloofde eerst het brood voor de lunch af te bakken en om half elf weer te vertrekken. Om half twee zou ze terug zijn voor de gewone pauzeoverlap. Yasmin vroeg of dat een afspraak of een hoop was.

‘Een afspraak.’

‘Goed. Dan koop ik een broodje buiten.’

Anouk had het bericht al uitgeprint toen Vera binnenkwam. Tine had een oude mail teruggevonden van vóór hun telefoongesprek. Ze had destijds niet op het aanbod gereageerd; het lag tussen berichten over mensen die uit hun huizen, werkplaatsen en opslagruimten vertrokken. Dorus had gevraagd of ze iemand wist voor zijn fotografische verzameling over dagelijks spoorwerk. Tine had de dozen nooit bij Anouk gezien; ze had niet geweten dat hij haar materiaal aanbood. In een later bericht had hij Bente Vos genoemd, een handelaar die er ook naar keek. Het bericht zei niet dat zij iets had gekocht. De twee dozen op de foto hadden kennelijk gediend om aan geïnteresseerden te tonen wat er beschikbaar was.

‘Ze heeft het doorgestuurd omdat het aan haar geschreven was,’ zei Anouk. ‘Je hoeft Tine niet te gaan vragen hoe ze in zijn post is gekomen.’

Vera ging zitten. ‘Dat ging ik niet vragen.’

‘Ik wel. Gisteren nog. In mijn hoofd.’

Op tafel lag de kopie van de inhoudslijst, met haar eigen beschrijving van de herstelde hoek. Anouk had de doos bij het inpakken beschadigd, vertelde ze. Hij was niet doorgeschuurd of ingezakt; ze had hem aan één handvat opgetild terwijl hij al vol zat. Vera keek naar het wit geworden dubbelgevouwen stukje. Anouk kon haar eigen slordige reparatie nog precies beschrijven. Niet alleen de tape, maar ook het hoekje dat zij te kort had afgescheurd en toch had laten zitten.

‘Dat is geen reden dat jij meteen zeker hoeft te zijn,’ zei Anouk. ‘Ik herken hem. Jij niet.’

Vera schoof het papier dichterbij. Het bericht was van vóór de vraag om teruggave. Ze las de datum opnieuw. Dorus had zijn aanbieding gedaan terwijl Anouk dacht dat hij nog kopieën aan het maken was.

Er stond geen complete inhoudsopgave bij. Werkreeksen, negatieven met bijbehorende vellen, kleinere particuliere opnamen. Anouk zette een streep onder het laatste. Ze drukte zo hard dat het papier licht inscheurde.

‘Daar zal hij wel “ook interessant” bij hebben gezegd.’

Vera keek naar de lijst en zei niets. Anouk legde de pen neer, streek niet over het scheurtje en schoof het blad onder de afgedrukte foto.

Ze vonden de winkel van Bente Vos via haar eigen website. Er stonden boeken, losse afdrukken en kleine verzamelingen op. Geen aankondiging van Anouks archief. Het adres was in een straat die Vera kende omdat daar vroeger een fietsenmaker had gezeten. Ze had er eenmaal voor een dichte deur gestaan met een kapot achterlicht. Bentes openingstijden stonden anders aangegeven: winkeluren op een paar dagen, archiefmateriaal uitsluitend op afspraak.

‘Jij belt,’ zei Vera.

‘Dat was ik van plan.’

Anouk zette haar telefoon niet op de luidspreker. Vera hoorde haar vertellen wie ze was, wat er volgens haar verkocht was en welke mail ze had ontvangen. Daarna werd het stil. Anouk keek naar de foto terwijl ze luisterde. Ze had haar vrije hand plat op haar knie gelegd.

‘Dan stuur ik de hoek en het nummer,’ zei ze. ‘En het deel van de opdracht dat over die twee dozen gaat. Niet mijn hele archief.’

Ze schreef iets op, herhaalde een mailadres en beëindigde het gesprek.

‘Ze wil eerst zien waarover ik het heb.’

‘Zei ze dat ze ze heeft?’

‘Ze zei dat ze niet op basis van een telefoontje over haar aankopen gaat praten. Dat kan ik vervelend vinden, maar ik heb ook nog niet laten zien dat ik iets met die dozen te maken heb.’

Het samenstellen van de mail kostte meer moeite dan Vera had verwacht. Anouk wilde de hele opdracht meesturen om iedere twijfel weg te nemen, keek toen naar het deel met de privébeschrijvingen en begon opnieuw. Vera hield haar eigen notities klaar, maar Anouk nam het toetsenbord terug. Ze schreef haar eigen naam, de datum waarop zij het materiaal had gegeven, het doel van de opdracht en de twee doosnummers. Een kopie van het relevante gedeelte ging erbij. Het begeleidende bericht vroeg eerst om bewaring en een gesprek, niet om onmiddellijke vrijgave aan wie toevallig aan de deur verscheen.

‘Moet die foto van de hoek er nog bij?’ vroeg Vera.

Anouk keek haar aan. ‘Die stond aan het begin.’

Ze hadden allebei zin om te lachen en deden het niet. Anouk voegde de foto toe, controleerde het adres en drukte op verzenden. Daarna bleef ze naar het scherm kijken, alsof het antwoord zich al onder haar tekst kon vormen.

Er ging een wekker op Anouks telefoon. Geen bericht van Bente; een naam met een tijd. Anouk keek naar het scherm en schoof de papieren van tafel.

‘Mijn klant komt zo. Voor een portret. Ik heb gisteren de afspraak nog bevestigd.’

Vera stond op om te helpen. Anouk wees haar waar de losse prints wel konden liggen en trok vervolgens een smalle rol achtergrondpapier tevoorschijn. Er was geen aparte studioruimte meer. Ze schoof haar eettafel een stuk opzij, zette een stoel ervoor en keek door de zoeker van haar camera. Vera bleef bij de deur staan met haar jas over haar arm.

‘Moet die plant weg?’ vroeg ze.

‘Die staat niet in beeld.’

Anouk verschoof de stoel vijf centimeter. Toen pas haalde ze een klein tafeltje achter Vera vandaan en zette daar de cameratas op. Ze controleerde een lamp en deed hem weer uit. Het raamlicht was op dit moment genoeg, zei ze. Ze trok het dunne gordijn ervoor, keek opnieuw en liet het halfopen hangen.

De klant kwam voordat Vera weg was. Een vrouw van ongeveer haar leeftijd, met een donker colbert over haar arm. Ze wilde een foto voor haar eigen zakelijke website. Niet te formeel, zei ze, maar ook niet alsof ze ergens op vakantie stond. Anouk begroette haar en vroeg of ze het colbert wilde proberen of eerst zonder. Ze keek naar Vera.

‘Ik ga al,’ zei die.

‘Wil je nog heel even die witte plaat vasthouden?’ Anouk wees naar een lichte reflectieplaat naast de tafel. ‘Dan hoef ik hem niet met een stoel vast te zetten. Als u dat goed vindt.’

De vrouw knikte. ‘Zolang zij niet ook gaat zeggen dat ik gewoon moet lachen.’

Vera lachte en pakte de plaat. De aanmoediging had inderdaad al op haar tong gelegen. Anouk wees haar een plek naast de stoel en liet haar de plaat iets schuin houden, tot het licht aan de andere kant van het gezicht minder hard wegviel.

Anouk liet de vrouw gaan zitten, keek door de zoeker en vroeg haar eerst op een andere plek naar te kijken. Naar haar eigen hand vlak naast de lens. Ze bewoog hem iets en liet hem zakken toen de vrouw haar blik had gevonden. Er kwamen een paar korte klikken. Daarna keek zij niet meteen zelf op het scherm maar vroeg ze of de stoel prettig zat.

De vrouw schoof haar voeten. Het colbert trok scheef bij de schouder. Anouk liep naar haar toe, vroeg of zij de kraag mocht rechtleggen en wachtte op een ja. Toen deed ze het, snel en zonder aan de rest te blijven trekken. Vera zag ineens hoe vanzelfsprekend haar wachten kon zijn wanneer het bij haar gewone werk hoorde.

Na een paar opnamen bekeek de vrouw mee. Ze wees één foto af omdat ze haar mond daar niet herkende. Anouk verdedigde hem niet. Ze vroeg wat er vreemd aan voelde, luisterde en veranderde daarna iets aan de richting van de stoel. De volgende reeks duurde korter. De vrouw zuchtte van opluchting toen zij zichzelf terugzag.

Anouk nam de reflectieplaat van Vera over en klemde hem nu zelf naast de stoel. Ze bedankte haar en zei dat ze later zou bellen als Bente antwoordde. Vera pakte haar jas en wees nog even naar de gang voordat ze vertrok.

‘Succes,’ zei Vera.

Anouk keek terug de kamer in. ‘Dit deel lukt wel.’

Ze glimlachte erbij. Vera liep het portiek uit en pakte buiten haar fiets. Ze had de afgelopen weken gezien hoeveel Anouk niet meer zelf kon pakken, tonen of terugleggen. Achter haar ging de deur dicht voor een afspraak waarin Anouk zelf bepaalde waar de stoel stond. Op de stoep pakte Vera haar telefoon niet. Ze trok haar handschoenen aan en reed terug naar haar eigen werk.

Om kwart voor één was Vera terug in het café. Yasmin haalde haar jas meteen van de haak. ‘Er is nog soep. Geen warme broodjes meer.’

Ze zei het op de toon van een overdracht, maar keek naar Vera's telefoon toen zij hem uit haar jaszak haalde. Vera stopte hem in de keuken op de plank. Een man aan de bar vroeg twee koffie en bleef zo lang zoeken naar zijn kaart dat zij de tweede bestelling al kon opnemen. Er kwam een trein binnen. De gang langs het raam vulde zich met jassen, haast en de vraag of de wc ook voor niet-klanten was.

Pas toen Yasmin terugkwam, kon Vera kijken. Anouk had geantwoord gekregen. Bente bevestigde dat zij twee dozen van Dorus had gekocht en vroeg of Anouk haar 's middags wilde bellen. Bij het woord gekocht voelde Vera iets onder haar ribben trekken. Dat was geen herinnering meer aan een doos die zij zelf niet had gezien.

Ze schreef terug dat Anouk haar bij het gesprek mocht bellen als ze dat wilde. Daarna legde ze de telefoon weer weg. Om drie uur begon haar eigen dienst alleen; niemand had afgesproken dat Yasmin langer bleef omdat een bericht zo belangrijk leek.

Bente belde om half vier rechtstreeks naar het café. Ze vroeg of zij Vera sprak, de ontvanger op de afleverbon. Vera liep niet naar achteren; er zaten nog twee mensen op hun koffie te wachten. Ze vroeg of ze over tien minuten mocht terugbellen. Bente zei vijf uur. Vera keek naar de deur, naar de koffie die doorliep, en zei dat vijf uur kon als ze het gesprek kort hielden.

Anouk kwam vóór die tijd binnen. Ze bestelde niet uit beleefdheid. Ze ging op de lege kruk aan het uiteinde van de bar zitten en vertelde dat Bente vierhonderdtachtig euro had betaald. Voor twee dozen. Dorus had ze als een partij uit zijn verzameling aangeboden. Bente wilde maandagmorgen de stukken samen met Anouk bekijken, met de opdracht erbij. Vera mocht mee, omdat ze bij de ontvangstvraag betrokken was, maar Bente wilde geen groep belangstellenden in haar achterruimte.

‘Ze zegt dat dit meer is dan een prijskaartje omdraaien,’ zei Anouk.

‘Is ze boos?’

‘Op wie?’

Vera zette twee schoteltjes klaar. Dat wist ze niet. Bente kon boos zijn op Dorus, op Anouk omdat zij iets terugvroeg, op haar eigen aankoop. Ze kon voorlopig alleen willen voorkomen dat haar winkel voor maandag al op internet verscheen met een verhaal waarover niemand haar had gehoord.

Om vijf uur was het rustig genoeg om te bellen. Anouk bleef aan de bar. Vera vertelde Bente precies wat zij in ontvangst had genomen en wat zij zich niet herinnerde. Ze liet de vijfdozenclaim niet klinken alsof die van haar kwam.

‘En u komt maandag mee om die handtekening te verklaren?’ vroeg Bente.

‘Ik kom mee omdat Anouk dat wil. De volledige bon zien we dinsdag bij de bezorger. Ik kan u nu niet een tekst voorlezen die ik nog niet heb.’

Aan de andere kant bleef het even stil. Toen zei Bente dat dat in elk geval duidelijk was.

Ze gaf het tijdstip, half tien, en vroeg een legitimatie en de oorspronkelijke opdracht mee te nemen. Anouk had die laatste nog. Ze spraken af dat er ter plaatse geen stukken zonder afzonderlijk overleg werden gefotografeerd. Over dozen meenemen zei Bente niets. Vera vroeg ernaar.

‘Eerst moeten we kijken of we over dezelfde aankoop praten,’ zei Bente. ‘Er is materiaal verder gegaan. Dat ga ik niet ontkennen. Ik ga het ook niet uit mijn hoofd voor u opsommen terwijl ik hier aan de toonbank sta.’

Vera keek naar Anouk. Ze kon het horen aan Vera's stilte, zag ze. Het was vreemd hoe goed iemand een gesprek kon volgen waarvan ze maar één helft kreeg.

‘Dan kijken we maandag,’ zei Vera.

Na het gesprek vertelde ze het laatste meteen. Anouk deed haar ogen kort dicht. Ze vroeg niet hoeveel verder, naar wie of hoe snel. Die vragen waren er wel, maar ze ging niet doen alsof Vera de antwoorden verborgen hield.

‘Ik dacht dat ik misschien twee dozen zou aantreffen die nog dicht zaten,’ zei ze.

Op straat begon de regen. Een reiziger stak zijn hand op naar Vera en vroeg of zijn tas naast de bar mocht blijven terwijl hij naar het toilet ging. Ze wees hem een plek die hij zelf kon zien vanaf de deur. Het duurde maar een paar tellen. Toen ze weer naar Anouk keek, had die haar jas al aangetrokken.

‘Half negen hier?’ vroeg Anouk. ‘Dan fietsen we samen.’

Vera zei ja en schreef de afspraak in haar agenda. Onder dinsdag stond het gesprek met Erik al. Twee verschillende adressen, twee verschillende dingen die zij niet langer uit andermans herinnering hoefde te halen. Anouk las de afspraak mee, knikte en liep de regen in zonder te wachten tot die minder werd.